KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Kategori: Hukuk Terimleri

  • Birleşen Dava Nedir? Neye Denir?

    Birleşen dava, aralarında hukuki veya fiili irtibat bulunan ayrı davaların, usul ekonomisi gereğince tek bir dosyada toplanarak birlikte görülmesidir.

    HMK m. 166 Uyarınca Dava Birleştirilmesi

    Aynı düzeydeki mahkemelerde açılmış davalar arasında bağlantı varsa birleştirme kararı verilebilir.

    Edebi Eserlerde Birleşen Dava

    “Ayrı açılan dosyaların **birleşen dava** kararıyla birleşmesi, karmaşık adli süreci sadeleştirdi.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar

    Birleşme ana dosya olan Asıl Dava üzerinden yürütülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Birleşen dava bağımsızlığını kaybeder mi?

    Hayır, birleşen her bir dava bağımsızlığını korur ve kararda her biri için ayrı hüküm kurulur.

    2. Davaların birleştirilmesi kararına itiraz edilebilir mi?

    Birleştirme kararları ara karardır, esas hükümle birlikte üst mahkemeye taşınabilir.

  • Bilirkişi Nedir? Neye Denir?

    Bilirkişi (ehlivukuf), çözümü hakimlik mesleğinin dışında özel veya teknik bir uzmanlık bilgisi gerektiren hallerde görüşüne başvurulan uzman kişidir.

    HMK m. 266 Uyarınca Bilirkişi

    Hakimlik mesleğinin hukuki bilgisiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz.

    Edebi Eserlerde Bilirkişi

    “Mahkemece atanan **bilirkişi**, tarlanın sınırlarını teknik raporuyla çizdi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar

    Hazırlanan metin Belge niteliği taşır. İnceleme Belirsiz Alacak Davası kalemlerini netleştirir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bilirkişi raporu hakimi bağlar mı?

    Hayır, bilirkişi raporu takdiri delil niteliğindedir; hakim raporu serbestçe değerlendirir.

    2. Bilirkişi raporuna itiraz edilebilir mi?

    Evet, raporun tebliğinden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilebilir.

  • Beyan Nedir? Neye Denir?

    Beyan, kişilerin hukuki iradelerini, bildirimlerini veya açıklamalarını resmi makamlara veya karşı tarafa sözlü ya da yazılı olarak sunması eylemidir.

    Doktrinel Yapısı

    İrade beyanı hukuki işlemlerin kurucu unsurudur.

    Edebi Eserlerde Beyan

    “Hakimin huzurunda yaptığı o samimi **beyan**, davanın gidişatını değiştirdi.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar

    Açıklamalar tutanağa geçirilir. Delil niteliğindeki belgeler Belge olarak dosyaya eklenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İrade beyanı nedir?

    Bir kişinin hukuki sonuç doğurmaya yönelik iradesini dış dünyaya açıklamasıdır.

    2. Yazılı beyan zorunlu mudur?

    Kanunun şekil şartı aradığı hallerde yazılı beyan zorunludur.

  • Belirsiz Alacak Davası Nedir? Neye Denir?

    Belirsiz alacak davası, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını veya değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği hallerde davacının açabileceği dava türüdür.

    HMK m. 107 Sistematiği

    HMK m. 107 uyarınca davacı, geçici bir miktar belirterek davasını açar; deliller toplanıp miktar netleştiğinde alacak talebini arttırabilir.

    Edebi Eserlerde Belirsiz Alacak Davası

    “Uğradığı zararın miktarını tam kestiremediği için **belirsiz alacak davası** açarak mahkemeye başvurdu.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar

    Talep edilen edim Alacak hakkıdır. Mahkemede incelemeyi Bilirkişi yapar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Belirsiz alacak davasında zamanaşımı nasıl işler?

    Davanın açılmasıyla alacağın tamamı için zamanaşımı kesilir.

    2. Kısmi dava ile belirsiz alacak davası arasındaki fark nedir?

    Kısmi davada alacak bellidir ama bir kısmı istenir; belirsiz alacak davasında ise miktar başlangıçta tam bilinememektedir.

  • Belge Nedir? Neye Denir?

    Belge (doküman/vesika), usul ve ispat hukukunda, bir hukuki olayı, beyanı veya vakıayı ispat etmeye yarayan yazılı, basılı veya elektronik ortamdaki nesnel kanıt aracıdır.

    HMK m. 199 Uyarınca Belge

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ispat aracı niteliğindeki vesika” olarak açıklanır. HMK m. 199 gereğince yazılı veya basılı metinler, elektronik veriler, ses ve görüntü kayıtları belge niteliğindedir.

    Edebi Eserlerde Belge Kavramı

    “Mahkemeye sunulan sararmış o eski **belge**, iddianın hakikatini kanıtlayan en güçlü delildi.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar

    İmzalı resmi belgeler senet hükmündedir. Yargılamada teknik incelemeleri Bilirkişi yapar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Elektronik mesajlar belge sayılır mı?

    Evet, HMK m. 199 uyarınca e-posta, SMS ve veri kayıtları hukuken belge niteliğindedir.

    2. Belge ile senet arasındaki fark nedir?

    Belge her türlü ispat aracını kapsayan geniş kavramdır; senet ise imza içeren özel bir belge türüdür.

  • Bedelsiz Nedir? Neye Denir?

    Bedelsiz (ivazsız), hukuki işlemlerde herhangi bir maddi karşılık veya edim ödenmeksizin yapılan kazandırmaları ve senetlerin karşılıksız kalması durumunu ifade eder.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “karşılıksız, bedeli ödenmemiş olan” olarak tanımlanır. Kıymetli evrak hukukunda “bedelsizlik iddiası” senedin karşılıksız düzenlendiği savunmasıdır.

    Edebi Eserlerde Bedelsiz Kavramı

    “İmzalanan senedin **bedelsiz** kaldığı iddiasıyla mahkemede hak arama mücadelesi başlattı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar

    Karşılıksız kazandırma Bağış kurgusuyla yapılır. Karşılık olan ödeme ise Bedel olarak adlandırılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bedelsizlik iddiası nasıl ispatlanır?

    Kıymetli evraka karşı bedelsizlik iddiası kural olarak yazılı delille (senetle) ispatlanmalıdır.

    2. Bedelsiz senet kullanmak suç mudur?

    Evet, bedelsiz kalmış senedi kullanmak TCK uyarınca suç teşkil eder.

  • Bedel Nedir? Neye Denir?

    Bedel (ivaz), borçlar hukukunda bir mal, hizmet veya hakkın devri karşılığında ödenen veya üstlenilen para veya başka bir ekonomik değeri ifade eder.

    Bedel Kavramının Fıkhi ve Pozitif Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir şeyin karşılığı, semeni, fiyatı” olarak tanımlanır. İslâm hukuku borçlar rejiminde satış sözleşmesinin (bey’) karşı edimini oluşturan semen terimiyle karşılanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ivaz ve semen maddelerinde açıklandığı üzere; iki taraflı borç yükleyen akitlerde bedel miktarının belirsiz olmaması (garar içermemesi) akdin sıhhati için şarttır.

    Edebi Eserlerde Bedel Kavramı

    Ödenen karşılıklar edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Satın aldığı arazinin **bedel** tutarını tapu dairesinde nakden ödediğinde mülkiyet resmiyet kazandı.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Bedel içermeyen kazandırmalar Bedelsiz işlemlerdir. Malda bozukluk varsa Ayıplı Mal hükümleriyle bedel indirimi istenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bedel miktarının sözleşmede gösterilmesi şart mıdır?

    İvazlı sözleşmelerde kararlaştırılan bedelin veya hesaplanma tarzının açıkça belirlenmiş olması gerekir.

    2. Bedelde muvaza (muvazaalı bedel) nedir?

    Sözleşmede gerçek bedelin gizlenerek farklı bir tutarın gösterilmesidir.

  • Basiretli Tacir Nedir? Neye Denir?

    Basiretli tacir, ticaret hukukunda, ticari işletmesiyle ilgili tüm faaliyetlerde gerekli özeni, tedbiri ve öngörüyü göstererek profesyonel bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlü olan ticari aktördür.

    TTK m. 18/2 Açısından Basiretli Tacir Yükümlülüğü

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ticari faaliyetlerinde gerekli özen ve dikkati gösteren tacir” şeklinde tanımlanır. 6102 sayılı TTK m. 18/2 uyarınca her tacir, ticari faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek zorundadır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ticaret ve emanet maddelerinde vurgulandığı üzere; piyasada güvenin tesisi için tacirin tedbirli ve dürüst davranması esastır.

    Edebi Eserlerde Basiretli Tacir Kavramı

    Ticaret hayatındaki tedbirli tavır edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Piyasadaki riskleri önceden hesaplayan **basiretli tacir**, atacağı her adımı kanun maddelerine uygun atıyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Tacirlerin kurduğu yapılar Anonim Şirket veya diğer şirket türleridir. İhmal durumunda Ağır Kusur sorumluluğu doğar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Basiretli tacir “bilmiyordum” bahanesini ileri sürebilir mi?

    Hayır, basiretli tacir mevzuatı ve piyasa koşullarını bildiği varsayıldığı için öngörüsüzlük bahanesine sığınamaz.

    2. Basiretli davranmamanın hukuki sonucu nedir?

    Tazminat sorumluluğuna ve aşırı yararlanma (gabin) iddialarının reddedilmesine yol açar.

  • Bakanlık Nedir? Neye Denir?

    Bakanlık, idare hukukunda ve devlet teşkilatında, kamusal hizmetlerin belirli bir alanını (adalet, içişleri, dışişleri vb.) yürütmekle görevli, merkezi idarenin en üst idari örgütüdür.

    Anayasal ve İdari Statüsü

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “merkezi idarenin belirli bir hizmetini yürüten makam ve teşkilat” olarak tanımlanır. Anayasa uyarınca bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve görevleri kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi nezâret maddesinde açıklandığı üzere; Osmanlı devlet yapısındaki nezâretler modern bakanlık sisteminin tarihsel zeminini oluşturur.

    Edebi Eserlerde Bakanlık Kavramı

    Merkezi idarenin kararları edebiyatımızda şöyle geçer:

    “İlgili **bakanlık** tarafından gönderilen resmi yazı, kasabadaki idari yapının tamamen yenileneceğini haber veriyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Adalet hizmetleri Adalet Bakanlığı tarafından yürütülür. Devletin temel yapısı Anayasa hükümleriyle belirlenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bakanlık idari işlem yapabilir mi?

    Evet, bakanlıklar kendi görev alanlarına ilişkin yönetmelik çıkarabilir ve bireysel idari işlemler tesis edebilirler.

    2. Bakanlık kararlarına karşı nerede dava açılır?

    Bakanlıkların işlemlerine karşı idare mahkemelerinde veya Danıştay’da iptal davası açılabilir.

  • Bağışlama Nedir? Neye Denir?

    Bağışlama, borçlar hukukunda, bağışlayanın hayatta iken kendi malvarlığından bir değeri karşı tarafa karşılıksız olarak kazandırmayı üstlendiği ivazsız bir sözleşme türüdür.

    Bağışlama Sözleşmesinin Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bağışlama sözleşmesi, ivazsız kazandırma akdi” olarak tanımlanır. TBK m. 285 uyarınca borç doğuran bir sözleşmedir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi hibe maddesinde açıklandığı üzere; bağışlama işlemlerinde teslim (kabz) mülkiyetin intikali açısından şart kılınmıştır.

    Edebi Eserlerde Bağışlama Kavramı

    Mülklerin karşılıksız devri edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Büyük konağın **bağışlama** senedi imzalanırken, mirasçıların adliyede açacağı savaşın ilk adımları atılıyordu.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Karşılıksız devirler Bağış işlemi olup, devredilen haklarda herhangi bir Bedel şartı aranmaz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bağışlama vaadi yazılı yapılmak zorunda mıdır?

    Evet, elden bağışlama hariç bağışlama sözü vermenin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.

    2. Taşınmaz bağışlaması nerede yapılır?

    Tapu sicil müdürlüğünde resmi senet düzenlenerek yapılır.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by