Dava, hak arama hürriyeti kapsamında, korunan bir hakkın ihlal edilmesi veya uyuşmazlığa düşülmesi halinde, devletin yetkili yargı organlarından (mahkemelerden) hukuki koruma, koruma tedbiri veya ceza tayini talep etme eylemidir.
Davanın Doktrinel ve Fıkhi Yapısı
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mahkemeye başvurularak hakkın tanınmasının veya korunmasının istenmesi” olarak tanımlanır. İslâm yargılama hukukunda (fıkıh) dava; bir kimsenin başkası üzerindeki hakkını kadı önünde iddia etmesidir.
TDV İslâm Ansiklopedisi dava maddesinde açıklandığı üzere; uyuşmazlığın adli makama taşınması kişisel ihkak-ı hak yasağının zorunlu bir sonucudur.
HMK Sistematiğinde Dava Türleri
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca davalar; eda davası, tespit davası ve inşaî dava olarak üç ana kategoride incelenir.
Edebi Eserlerde Dava Kavramı
Hak arama mücadelesi edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:
“Yıllardır süren o miras davası, adliye koridorlarında nesilden nesile aktarılan resmi bir **dava** öyküsüne dönüşmüştü.”
— Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar
Davayı açan taraf Davacı, kendisine karşı dava açılan taraf ise Davalı sıfatını taşır. Talepler mahkemeye sunulan Dava Dilekçesi ile iletilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Dava açma hakkı hangi anayasayla güvenceye alınmıştır?
Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen “Hak Arama Hürriyeti” ilkesiyle güvence altına alınmıştır.
2. Dava ehliyeti nedir?
Bir kişinin mahkemede davacı veya davalı olarak taraf işlemlerini bizzat yapabilme yetkisidir.
