KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Etiket: Borçlar Hukuku

  • Kira Sözleşmesi Nedir? Neye Denir?

    Kira sözleşmesi, kiralayanın bir taşınır veya taşınmazın kullanılmasını kiracıya bıraktığı, kiracının da buna karşılık bedel ödemeyi üstlendiği borçlar hukuku sözleşmesidir.

    TBK m. 299 Uyarınca Esaslar

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kullanım hakkının bedel karşılığı devredildiği mukavele” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kira Sözleşmesi

    “Yıllık yenilenen o **kira sözleşmesi** tarafların yükümlülüklerini netleştiriyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sözleşme bir Akit türüdür. Bedel uyuşmazlıkları Kira Tespiti davasına konu olur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kira sözleşmesi tapuya şerh edilebilir mi?

    Evet, taşınmaz kira sözleşmeleri tapu kütüğüne şerh edilerek üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hale getirilebilir.

    2. Kira sözleşmesini noter yapmak zorunlu mu?

    Hayır, yazılı olması yeterlidir; noter zorunluluğu yoktur.

  • Kira Nedir? Neye Denir?

    Kira, borçlar hukukunda, kiralayanın bir şeyin kullanılmasını veya kullanılmasıyla birlikte meyvelerini kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

    TBK m. 299 Uyarınca Kira Sözleşmesi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir şeyin kullanımını bedel karşılığı bırakma sözleşmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kira

    “Her ayın başında ödenen o **kira** bedeli, bütçesinin en büyük külfetini oluşturuyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sözleşme Kira Sözleşmesi adıyla tanzim olunur. Bedel tespiti Kira Tespiti davalarıyla yapılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kira sözleşmesi yazılı olmak zorunda mıdır?

    Kural olarak kanunda şekil şartı aranmaz ancak ispat kolaylığı açısından yazılı yapılması esastır.

    2. Kira bedeli artış oranı nasıl belirlenir?

    Konut çatı kiralarında artış oranı TÜFE 12 aylık ortalamayı geçemez.

  • Kefalet Nedir? Neye Denir?

    Kefalet, borçlar hukukunda, bir kefilin asıl borçlunun borcunu ödememesi riskine karşı alacaklıya karşı şahsi teminat vermesi sözleşmesidir.

    TBK m. 581 Uyarınca Kefalet Şartları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “üçüncü kişinin borcunun ödenmesini taahhüt etme” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kefalet

    “Dostunun borcu için imzaladığı o **kefalet** senedi, tüm mal varlığını ipotek altına soktu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Kefalet bir Güvence sözleşmesidir. Ödenmeyen borçlar İcra Takibi konusu olur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kefalet sözleşmesi geçerli olmak için hangi şartı taşımalıdır?

    Kefilin sorumlu olduğu azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil olunmuşsa bu ibarenin kefilin el yazısıyla yazılması zorunludur.

    2. Müteselsil kefalet nedir?

    Alacaklının asıl borçluya başvurmadan doğrudan kefile ödeme emri gönderebildiği ağırlaştırılmış kefalet türüdür.

  • Kabul Nedir? Neye Denir?

    Kabul, özel hukukta ve usul hukukunda, bir teklifin, icap beyanının veya karşı tarafın dava talebinin onaylanarak hukuki sonuç doğurmasının sağlanması iradesidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir teklifin onaylanması veya davanın kabulü” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kabul

    “Davalı tarafın yaptığı o resmi **kabul** beyanıyla uyuşmazlık kısa sürede bitti.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Davanın kabulü Davayı Kabul hükmüyle sonuçlanır. Sözleşme kuruluşu icap ve kabul ile olur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kabul beyanı şarta bağlı olabilir mi?

    Usul hukukunda davayı kabul kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

    2. Kabul kesin hüküm doğurur mu?

    Evet, mahkemece kabul beyanı doğrultusunda kurulan hüküm kesin hüküm teşkil eder.

  • İstisna Sözleşmesi Nedir? Neye Denir?

    İstisna sözleşmesi (eser sözleşmesi), yüklenicinin bir eser üretmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği borçlar hukuku sözleşmesidir.

    TBK m. 470 Uyarınca Eser Sözleşmesi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yüklenicinin eser meydana getirmeyi, iş sahibinin bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İstisna Sözleşmesi

    “Yapı inşası için imzalanan o **istisna sözleşmesi** tarafların haklarını güvenceye alıyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sözleşme bir Akit türüdür. Ödenen tutar Bedel olarak kararlaştırılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İstisna sözleşmesinde eser ne zaman teslim edilir?

    Sözleşmede kararlaştırılan tarihte veya işin niteliğine göre gereken sürede teslim edilir.

    2. Eserde ayıplı ifa olursa ne yapılır?

    İş sahibi onarım, bedel indirimi veya sözleşmeden dönme haklarını kullanabilir.

  • İkale Nedir? Neye Denir?

    İkale (bozma sözleşmesi), borçlar hukukunda ve iş hukukunda, tarafların aralarındaki mevcut bir sözleşmeyi karşılıklı rıza ile ortadan kaldırması işlemidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “karşılıklı anlaşarak sözleşmeyi bozma” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İkale

    “İş akdinin karşılıklı **ikale** ile sona erdirilmesi her iki tarafı da tatmin etmişti.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sözleşmenin sona erdirilmesi Akdin Feshi kurumuna benzer ancak karşılıklıdır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İkale sözleşmesinde kıdem tazminatı ödenir mi?

    İkale sözleşmesinde taraflar anlaşarak tazminat şartları belirleyebilirler (iş güvencesi tazminatı bakımından özel şartlar aranır).

    2. İkale tek taraflı yapılabilir mi?

    Hayır, ikale karşılıklı irade uyuşmasıyla (iki taraflı) yapılır.

  • İhtirazi Kayıt Nedir? Neye Denir?

    İhtirazi kayıt (çekince), borçlar hukukunda ve idare hukukunda, bir borcun ifasında veya bir hakkın kullanılmasında, kişinin ileride hak talep edebilmek ya da itiraz hakkını saklı tutmak amacıyla koyduğu çekince kaydıdır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hak iddia edebilmek veya itiraz edebilmek için konulan çekince” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İhtirazi Kayıt

    “Ödemeyi yaparken senedin altına düştüğü o **ihtirazi kayıt**, ileride açacağı davanın temeliydi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Çekince koyarak borcun ödenmesi Borcun İfası esnasında yapılır. Hak saklı tutulur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İhtirazi kayıt neden konulur?

    Borcun tamamını ödemek zorunda kalan kişinin, fazladan ödediği kısmı geri isteyebilmek için hakkını saklı tutması amacıyla konulur.

    2. İhtirazi kayıt her zaman konulabilir mi?

    Kanunun ihtirazi kayıtla ödeme yapılmasını öngördüğü durumlarda (örneğin ihtirazi kayıtla vergi ödeme) geçerlidir.

  • İhtar Nedir? Neye Denir?

    İhtar, borçlar hukukunda ve usul hukukunda, bir kimseye yükümlülüğünü hatırlatma, uyarma ve borcun ifasını isteme yönündeki hukuki bildirimdir.

    İhtarın Hukuki Niteliği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “uyarı, borçluya borcunu hatırlatma bildirimi” olarak tanımlanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ihtar ve temerrüt maddelerinde açıklandığı üzere; borçlunun temerrüde düşürülmesi için ihtar çekilmesi usuli ön şarttır.

    Edebi Eserlerde İhtar Kavramı

    “İşverenin verdiği o son yazılı **ihtar**, çalışma disiplinini hatırlatan resmi bir uyarıydı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Resmi yazılı hali İhtarname belgesidir. Süreç borçlunun Gecikme Faizi ödemesini tetikler.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İhtar hangi hallerde zorunludur?

    Vadesi kesin olarak belirlenmemiş borçlarda borçluyu temerrüde düşürmek için ihtar çekilmesi zorunludur.

    2. İhtar sözlü yapılabilir mi?

    İspat kolaylığı açısından ihtarların yazılı veya noter kanalıyla yapılması esastır.

  • İbra Nedir? Neye Denir?

    İbra, borçlar hukukunda, alacaklının borçluyla yaptığı tek taraflı veya sözleşmesel bir irade beyanıyla alacağından tamamen veya kısmen vazgeçerek borçluyu yasal yükümlülüğünden kurtarması (aklaması) işlemidir.

    İbra Müessesesinin Doktrinel ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “alacaklının borçluyu borcundan ibraz etmesi, kurtarması” olarak tanımlanır. İslâm borçlar hukukunda ibra, borcun iskât (düşürülmesi) yolları arasında en temel tasarruflardandır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ibra ve iskat maddelerinde açıklandığı üzere; alacaklının kendi rızasıyla borçluyu sorumluluktan kurtarması borç ilişkisini söndüren muteber bir haktır.

    Türk Borçlar Kanunu Sistematiğinde İbra

    6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 132. maddesi uyarınca, borçluyu borcundan kurtaran bir sözleşme olan ibra, hiçbir şekil şartına tabi olmaksızın geçerli olarak kurulabilir (iş hukuku istisnaları saklı kalmak kaydıyla).

    Edebi Eserlerde İbra Kavramı

    Borç yükünden kurtulma ve aklanma edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Alacaklının imzaladığı o son ibraname, onun tüm borçlardan hukuken **ibra** edildiğinin kesin kanıtıydı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    İşlemin belgelenmiş hali İbraname olarak düzenlenir. Borcun sona ermesi Borcun Sona Ermesi halleri arasında incelenir. Edimin yerine getirilmesi İfa kavramıyla ilişkilidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İbra sözleşmesi şekle tabi midir?

    Genel borçlar hukukunda şekle tabi değildir; ancak iş hukukundaki işçi alacaklarına ilişkin ibra sözleşmeleri yazılı olmak zorundadır.

    2. İbra ile ifa aynı şey midir?

    Hayır, ifa borcun ödenerek bitirilmesidir; ibra ise ödeme yapılmaksızın alacaklının alacağından vazgeçmesidir.

  • Faiz Nedir? Neye Denir?

    Faiz (nema/nemalandırma), borçlar hukukunda, ticaret hukukunda ve mali hukukta, “belirli bir miktar paranın veya ödünç verilen ivazın kullanılması karşılığında, borçlunun alacaklıya borcun anaparasına ek olarak ödemekle yükümlü olduğu medeni semere, ivaz ve tazminat tutarı”dır.

    Faiz Kavramının Fıkhi ve Pozitif Hukuktaki Temelleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kapitalin (anparanın) kullanılması karşılığında ödenen getiri veya borcun geciktirilmesi nedeniyle doğan tazminat” biçiminde tanımlanır. İslâm borçlar hukukunda faiz, ana paradan şart koşulan karşılıksız fazlalık anlamındaki ribâ kavramıyla paralellik arz eder.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ribâ ve murabaha maddelerinde detaylıca açıklandığı üzere; fıkıh doktrininde faiz, emek karşılığı olmayan haksız kazanç ve ilave artış sayılarak kesin olarak yasaklanmış (haram kılınmış), ticari ilişkilerin kar-zarar ortaklığı veya ivazlı mukavelelerle yürütülmesi esası getirilmiştir.

    Türk Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu Sistematiğinde Faiz

    6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 88 ve m. 120) ile 3095 sayılı Kanun uyarınca faiz iki temel türe ayrılır: Kapital faizi (anapara faizi) ve gecikme faizi (temerrüt faizi). Kanun koyucu, zayıf tarafı sömürüden korumak amacıyla anapara faiz oranının ve temerrüt faiz oranının sözleşmeyle belirlenmesinde azami yasal sınırlar (yasal faiz oranının belirli katları) öngörmüştür.

    Edebi Eserlerde Faiz Kavramı

    Borç batağına saplanan insanların yaşadığı yıkım ve tüccarların borç kıskacı edebiyatımızda şöyle aksettirilmiştir:

    “Anaparadan çok katlanarak büyüyen o ağır **faiz** borcu, tarlalarını ve evini elinden almakla kalmamış, ailesinin adliyesiz huzurunu da kökünden sarsmıştı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Günü geldiği halde ödenmeyen borçlar için işletilen faiz türü Muaccel borçlar üzerinden temerrüt faizi olarak anılır. Borcun tarafları Alacaklı ve Borçlu statüsündedir. Yasal sınırı aşan fahiş faiz anlaşmaları Butlan yaptırımına tabi kılınır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Anapara faizi ile temerrüt faizi arasındaki fark nedir?

    Anapara faizi paranın borç süresince kullanılması karşılığıdır; temerrüt faizi ise borcun vadesinde ödenmemesi nedeniyle doğan yasal gecikme tazminatıdır.

    2. Bileşik faiz uygulanması hukuken caiz midir?

    Kural olarak borçlar hukukunda bileşik faiz (faize faiz yürütülmesi) yasaktır; ancak Türk Ticaret Kanunu’ndaki istisnai ticari işler saklıdır.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by