İfa Nedir? Neye Denir?

İfa, borçlar hukukunun temel direği olup, “borçlunun sözleşmeden, kanundan veya haksız fiilden kaynaklanan edim yükümlülüğünü (para ödeme, mal teslim etme, bir işi yapma), yasalara ve dürüstlük kuralına uygun şekilde yerine getirerek borcu tamamen söndürmesi” eylemidir.

İfa Müessesesinin Fıkhi ve Pozitif Boyutu

Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ödemek, ödeme, borçlanılan şeyi yerine getirme” olarak tanımlanan ifa, borç ilişkisini doğal amacına ulaştırarak sona erdiren ana hukuki işlemdir. İslâm hukuku (fıkıh) doktrininde borcun ödenmesi eda veya kaza terimleriyle ifade edilir.

TDV İslâm Ansiklopedisi eda maddelerinde açıklandığı üzere; borcun zamanında ve eksiksiz ödenmesi dinen ve hukuken mutlak bir zorunluluktur. İfa, alacaklının tatmin edilmesini ve borçlunun sorumluluk bağından kurtulmasını sağlar.

Türk Borçlar Kanunu Sistematiğinde İfa

6098 sayılı TBK’nın 83-116. maddeleri arasında düzenlenen ifa; doğru alacaklıya, doğru borçlu tarafından, doğru yerde ve tam zamanında yapılmalıdır. Borçlunun borcu aynen yerine getirmemesi borca aykırılık oluşturur ve alacaklıya cebri icra ile tazminat isteme hakkı tanır.

Edebi Eserlerde İfa Kavramı

Verilen taahhütlerin yerine getirilmesi ve namus borcunun ödenmesi edebiyatımızda şöyle aksettirilmiştir:

“Üzerine aldığı borcu zamanında **ifa** etmiş olmanın verdiği o derin huzurla adliye binasından ayrıldı; kâğıtlar üzerindeki borç bitmiş, vicdanı ferahlamıştı.”
— Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna

İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

İfanın talep edilebilir hale gelmesi borcun Muaccel olmasıyla mümkündür. Borcu başkası adına ifa eden kişinin ödediği tutarı istemesi Rücu hakkıdır. Alacağın başkasına devredilmesi işlemleri ise Temlik mukavelesi ile gerçekleşir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)