Cebri İcra Nedir? Neye Denir?

Cebri icra, icra ve iflas hukukunda, borcunu kendi rızasıyla ödemeyen veya edimini yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının talebi üzerine devletin yetkili organları ve kamu gücü aracılığıyla borcunu ifa etmeye zorlanması ve malvarlığının tasfiye edilmesi sürecidir.

Cebri İcranın Doktrinel ve Fıkhi Yapısı

Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “borcunu kendiliğinden ödemeyen borçlunun devlet gücüyle borcunu ödemeye zorlanması” şeklinde tanımlanan cebri icra, ihkak-ı hak (kişinin kendi hakkını bizzat kuvvet kullanarak alması) yasağının zorunlu bir sonucudur. İslâm yargılama hukukunda bu mekanizma icrâ-yı hüküm veya borçlunun mahkemece borcunu ödemeye icbar edilmesi esaslarına dayanır.

TDV İslâm Ansiklopedisi hacir ve icra maddelerinde belirtildiği üzere; borçlunun malvarlığı üzerine kadı veya muhtesip eliyle el konulması, alacaklıların mağduriyetini önleyen kamusal bir yaptırımdır.

200 Sayılı İİK Sistematiğinde Cebri İcra Türleri

İcra ve İflas Kanunu uyarınca cebri icra iki ana yolla yürütülür: Cüzî icra (haciz yoluyla takip) ve külli icra (iflas yoluyla takip). Ayrıca ilamlı icra ve ilamsız icra takipleri cebri icra mekanizmasının işleyiş biçimlerini oluşturur.

Edebi Eserlerde Cebri İcra Kavramı

Devlet gücüyle yapılan el koyma işlemleri ve borçluluk psikolojisi edebiyatımızda şöyle geçer:

“Kapıya dayanan icra memurlarının başlattığı **cebri icra** takibi, yıllardır inşa ettiği ticari saygınlığı tek bir günde yerle bir etmişti.”
— Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

Cebri icranın başlayabilmesi için alacağın Muaccel olması şarttır. Takip sonunda alacağını tahsil eden taraf Alacaklı sıfatını taşır. Suç oluşturan direnme fiilleri ceza hukukunda Ceza yaptırımına tabi tutulur.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)