Tahkim, özel hukukta ve uluslararası ticarette, uyuşmazlıkların devlet mahkemeleri yerine, taraflarca seçilen bağımsız hakemler (hakem kurulu) tarafından bağlayıcı şekilde çözümlenmesini sağlayan alternatif yargılama yoludur.
Tahkim Kurumunun Fıkhi ve Pozitif Temelleri
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “anlaşmazlıkların hakem yoluyla çözümlenmesi usulü” olarak tanımlanır. İslâm hukukunda (fıkıh) tahkim, tarafların rızasıyla bir hakem (hakem-i salis) tayin ederek uyuşmazlığı çözüme kavuşturması esasında dayanır ve Kur’an ayetleriyle (Nisâ Sûresi 35. ayet) sabittir.
TDV İslâm Ansiklopedisi tahkim maddesinde açıklandığı üzere; Hz. Peygamber dönemi ve Sıffîn hadisesinden itibaren uygulanan tahkim usulü, devlet yargısının yükünü hafifleten özel adalet mekanizmasıdır.
HMK ve Milletlerarası Tahkim Kanunu
6100 sayılı HMK (m. 407-444) ve 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu uyarınca; tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri özel hukuk uyuşmazlıkları (taşınmazların ayni haklarına ilişkin olanlar hariç) tahkim konusu yapılabilir. Hakem kararları icra edilebilirlik şerhi alındıktan sonra mahkeme ilamı gibi cebri icraya konulabilir.
Edebi Eserlerde Tahkim Kavramı
Özel hakemlerin çözdüğü ticari uyuşmazlıklar edebiyatımızda şöyle geçer:
“İki tüccar arasındaki o büyük alacak kavgası mahkemeye gitmeden, tarafların güvendiği bir hakem heyetinin **tahkim** kararıyla dostça çözüme bağlandı.”
— Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Tahkim kararları kesinleştiğinde devlet mahkemesi kararı gibi İlam hükmü kazanır. Taraflar arasındaki temel sözleşmeye konulan özel Kloz hükümleriyle tahkim şartı kurulur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Tahkim kararı mahkeme kararı yerine geçer mi?
Evet, yetkili mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alındıktan sonra hakem kararları mahkeme ilamı gibi infaz edilebilir.
2. Hangi davalar tahkime elverişli değildir?
Taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklara ilişkin davalar ile tarafların serbest iradelerine tabi olmayan (örneğin boşanma, ceza) davalar tahkime elverişli değildir.
Bir yanıt yazın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.