Zecrî, ceza hukukunda, idare hukukunda ve icra hukukunda, “zorlayıcı, caydırıcı, cebir edici, yasalara aykırı eylemleri engellemek amacıyla devlet gücüyle uygulanan yaptırım ve tedbirleri” ifade eden nitelikli sıfattır.
Zecrî Tedbirlerin Doktrinel ve Fıkhi Boyutu
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “zorlayıcı, zor kullanılarak uygulanan” biçiminde açıklanır. İslâm ceza hukukunda kamu düzenini korumak amacıyla uygulanan yaptırımlar zecr ve men’ (caydırıcılık ve engelleme) prensibine dayanır.
TDV İslâm Ansiklopedisi ukūbât ve ta’zîr maddelerinde belirtildiği üzere; cezaların asli fonksiyonu suçu işlenmeden önce önlemek (zecrî etki) ve toplumsal düzeni muhafaza etmektir.
Pozitif Hukukta Zecrî Tedbirler
İcra takibinde cebrî icra önlemleri, ceza muhakemesinde tutuklama ve el koyma gibi koruma tedbirleri zecrî nitelik taşır. Bu tedbirler ancak kanunun açıkça yetki vermesi halinde hukuka uygun sayılır.
Edebi Eserlerde Zecrî Kavramı
Devletin zorlayıcı gücü edebiyatımızda şöyle aktarılmıştır:
“Adliyenin aldığı o **zecrî** tedbirler, kanun ihlallerine karşı devletin elindeki caydırıcı kılıcın ne kadar keskin olduğunu gösteriyordu.”
— Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Devlet gücüyle yapılan zorlayıcı işlemler Cebren infaz olunur. Kolluğun zorla müdahalesi İktiham sınırına dayanabilir. Suç eylemleri Cürüm olarak yargılamaya konu edilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Zecrî tedbir ne demektir?
Kanunların uygulanmasını sağlamak için devlet gücüyle yürütülen zorlayıcı ve caydırıcı hukuki önlemlerdir.
2. Zecrî tedbirlerin sınırı nedir?
Anayasal temel hak ve özgürlükler ile ölçülülük ilkesi zecrî tedbirlerin yasal sınırını çizer.