KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Yazar: admin

  • Akdin Feshi Nedir? Neye Denir?

    Akdin feshi, sürekli borç ilişkisi doğuran bir sözleşmenin taraflardan birinin tek taraflı irade beyanıyla geleceğe etkili olarak sona erdirilmesidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “sözleşmenin bozulması, bozulup hükümsüz kılınması” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Akdin Feshi

    “İmzalanan o resmi bildirimle **akdin feshi** gerçekleştiğinde iki ortak yollarını resmen ayırdı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar

    Temel ilişki Akit metnine dayanır. İhlaller Ağır Kusur durumunda feshi haklı kılar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Akdin feshi geriye etkili midir?

    Kural olarak fesih geleceğe etkili sonuç doğurur.

    2. Haklı nedenle fesih nedir?

    Sözleşmeyi çekilmez kılan ağır ihlaller halinde süresinden önce yapılan fesihtir.

  • Akit Nedir? Neye Denir?

    Akit (sözleşme/mukavele), iki veya daha fazla kişinin karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla hukuki sonuç doğurmak üzere kurdukları işlemdir.

    Akit Kavramının Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “sözleşme, mukavele” olarak yer alır. İslâm hukukunda icap ve kabul ile kurulur.

    Edebi Eserlerde Akit

    “İki taraf arasında yapılan o **akit**, sözün namus olduğunu bir kez daha kanıtlıyordu.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar

    Sözleşme kurma özgürlüğü Akit Serbestisi esasına dayanır. Borç sonlanması Akdin İfası ile gerçekleşir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Akit nasıl kurulur?

    İrade beyanlarının karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklanmasıyla kurulur.

    2. Akdin geçerlilik şartları nelerdir?

    Ehliyet, hukuka ve ahlaka uygunluk ile kanuni şekil şartlarıdır.

  • Ahde Vefa Nedir? Neye Denir?

    Ahde vefa (Pacta Sunt Servanda), sözleşmeler hukukunun temeli olup “yapılan akitlere ve verilen sözlere sadık kalınması kuralı”dır.

    Doktrinel ve Fıkhi Temelleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “sözünde durma” olarak açıklanır. Mâide Sûresi 1. ayetindeki “Akitlerin gereğini yerine getirin” emri normatif temelidir.

    Pozitif Hukuktaki Yeri

    Sözleşme şartlarına aynen uyulması esastır. İstisnası TBK m. 138’deki aşırı ifa güçlüğüdür.

    Edebi Eserlerde Ahde Vefa

    “Verilen söz, yazılı kanunlardan önce insanın haysiyetindeki **ahde vefa** duygusuna dayanmalıdır.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar

    Akit hükümleri Akit metniyle kurulur. Edimler Akdin İfası ile söner.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ahde vefa ne demektir?

    Sözleşmeyle üstlenilen borçlara sadık kalma zorunluluğudur.

    2. Ahde vefa ilkesinin esnetilmesi mümkün müdür?

    Öngörülemeyen olağanüstü durumlarda uyarlama davalarıyla esnetilebilir.

  • Ağır Kusur Nedir? Neye Denir?

    Ağır kusur, borçlar hukukunda ve sorumluluk hukukunda, “en basit tedbirsizlik ve özenin bile gösterilmediği, kast olmasa dahi kast yakın derecede büyük bir ihmal ve tedbirsizlik içeren haksız davranış” durumudur.

    Ağır Kusurun Doktrinel Niteliği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bağışlanması mümkün olmayan büyük ihmal” olarak açıklanır. İslâm hukuku sorumluluk rejiminde özen yükümlülüğünün ağır ihlali fahiş ihmal olarak adlandırılır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi borç ve tazminat maddelerinde açıklandığı üzere; kasta yakın ihmallerde borçlunun tazminat sorumluluğu hafifletilemez.

    Türk Borçlar Kanunundaki Yeri

    TBK m. 115 uyarınca, borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşmalar kesin olarak hükümsüzdür.

    Edebi Eserlerde Ağır Kusur Kavramı

    Göz göre göre yapılan ihmaller edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Görevlinin o affedilmez ihmali basit bir kaza değil, hukuken **ağır kusur** sayılacak devasa bir sorumsuzluk örneğiydi.”
    — Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Ağır kusur sonucu zarar veren Fail tazminat öder. Şartlar ihlal edildiğinde sözleşme Akdin Feshi yoluyla bozulur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ağır kusur ile kast arasındaki fark nedir?

    Kast haksız sonucu bilerek ve isteyerek gerçekleştirmektir; ağır kusurda ise sonuç istenmese de kasta yakın derecede büyük bir ihmal gösterilmiştir.

    2. Ağır kusur tazminat miktarını nasıl etkiler?

    Ağır kusur durumunda hakim tazminat miktarında indirim yapamaz.

  • Af Nedir? Neye Denir?

    Af, ceza hukukunda ve anayasa hukukunda, devletin ceza verme veya verilmiş cezayı infaz etme yetkisinden kamu yararı gerekçesiyle vazgeçmesini sağlayan hukuki müessesedir.

    Af Türleri ve Fıkhi Altyapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “genel veya özel af yoluyla cezanın kaldırılması” olarak tanımlanır. İslâm ceza hukukunda af (afv), mağdurun kısas hakkından vazgeçmesi veya devlet başkanının ta’zîr cezalarını kaldırması şeklinde uygulanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi af maddesinde vurgulandığı üzere; toplumsal barışın tesisi için af yetkisi adalet sisteminin merhamet kapısıdır.

    Genel Af ve Özel Af Ayrımı

    Anayasa m. 87 uyarınca TBMM üye tamsayısının 3/5 çoğunluğu ile af kanunu çıkarabilir. Genel af hem suçu hem cezayı ortadan kaldırır; özel af ise hapis cezasını kaldırır veya azaltır ancak mahkûmiyet sıfatını silmez.

    Edebi Eserlerde Af Kavramı

    Mahkûmların af beklentisi edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Gazetelerde çıkan **af** haberi, zindandaki mahkûmlar için yeniden hürriyete kavuşmanın en büyük müjdesiydi.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Af kararı Kanun ile çıkarılır. Ceza mahkûmiyetleri Adli Sicil kaydından silinir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Genel af ile özel af arasındaki fark nedir?

    Genel af kamu davasını ve cezayı tüm sonuçlarıyla düşürür; özel af ise sadece cezanın infazını kaldırır veya hafifletir.

    2. Af kanununu kim çıkarır?

    Anayasa uyarınca affı sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi nitelikli çoğunlukla çıkarabilir.

  • Adli Kolluk Nedir? Neye Denir?

    Adli kolluk, ceza muhakemesinde, cumhuriyet savcısının emri altında suçların araştırılması, delillerin toplanması ve şüphelilerin yakalanması görevlerini yürüten emniyet, jandarma ve sahil güvenlik görevlileridir.

    Adli Kolluğun CMK m. 164 Uyarınca Görevleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “soruşturma işlemlerini yürütmekle görevli kolluk kuvveti” olarak tanımlanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi şurta maddesinde belirtildiği üzere; adli kolluk tarihi İslâm devletlerindeki şurta teşkilatına dayanır.

    Edebi Eserlerde Adli Kolluk Kavramı

    Soruşturma amirleri ve polisler edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Olay yerine ilk ulaşan **adli kolluk** amirleri, suç delillerini titizlikle toplayıp tutanağa geçiriyordu.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Adli kolluk işlemleri şüphelinin Eşkâl tespiti ile başlar. Denetimler Adli Kontrol tedbirleriyle sürdürülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Adli kolluk kime bağlı çalışır?

    Adli görevleri bakımından doğrudan Cumhuriyet savcısına bağlı olarak çalışır.

    2. İdari kolluk ile adli kolluk arasındaki fark nedir?

    İdari kolluk suç işlenmesini önlemeye çalışır; adli kolluk ise işlenmiş olan suçları araştırır ve delil toplar.

  • Adli Kontrol Nedir? Neye Denir?

    Adli kontrol, ceza muhakemesi hukukunda, tutuklama sebeplerinin varlığı halinde, şüpheli veya sanığın özgürlüğünü tamamen kısıtlamak yerine belirli yükümlülüklere tabi tutularak denetim altına alınmasını sağlayan koruma tedbiridir.

    Adli Kontrolün CMK m. 109 Uyarınca Esasları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “tutuklama yerine uygulanan denetimli serbestlik tedbiri” şeklinde tanımlanır. CMK m. 109 uyarınca yurt dışına çıkış yasağı, imza atma yükümlülüğü gibi tedbirleri içerir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi kefalet ve hürriyet maddelerinde açıklandığı üzere; tutuklama gibi ağır tedbirler yerine kefalet ve denetim usullerinin uygulanması orantılılık ilkesinin gereğidir.

    Edebi Eserlerde Adli Kontrol Kavramı

    Özgürlüğün denetim altına alınması edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Hakkında verilen **adli kontrol** kararıyla her hafta karakola imza atmaya giderken, hürriyetin ne kadar kıymetli bir hazine olduğunu anlıyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Adli kontrol tedbirlerini yürüten birimler Adli Kolluk güçleridir. Şüpheli ceza davasında Fail olarak yargılanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Adli kontrol kararına itiraz edilebilir mi?

    Evet, kararın tebliğ veya tefhiminden itibaren 7 gün içinde asliye ceza mahkemesine itiraz edilebilir.

    2. Adli kontrol tedbirine uyulmazsa ne olur?

    Adli kontrol yükümlülüklerine ihlal eden şüpheli veya sanık hakkında hemen tutuklama kararı verilebilir.

  • Adli Sicil Nedir? Neye Denir?

    Adli sicil (sabıka kaydı), bir kişi hakkında ceza mahkemelerince verilen ve kesinleşmiş olan mahkûmiyet hükümlerinin Adalet Bakanlığı bünyesindeki merkezi sisteme kaydedildiği resmi kayıttır.

    Adli Sicil Kanunu ve Kayıt Esasları

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerinin tutulduğu resmi kayıt” olarak tanımlanır. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu uyarınca hapis ve adli para cezaları buraya işlenir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ceza ve sicil maddelerinde belirtildiği üzere; suç geçmişinin takibi cezada tekerreür ve adli itibarın korunması açısından önem taşır.

    Silinme Koşulları

    Cezanın infaz edilmesiyle kayıt adli sicilden çıkarılarak arşiv kaydına alınır.

    Edebi Eserlerde Adli Sicil Kavramı

    Sabıka kaydının insan hayatına etkisi edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Eline tutuşturulan o temiz **adli sicil** belgesi, geçmişin gölgelerinden kurtulup yeni bir hayata başlamasının ilk adımıydı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Sicil kayıtları Adli Yargı kararlarıyla oluşur. Kesinleşmiş cezalar mahkemece verilen İlam hükümlerine dayanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Adli sicil kaydı ne zaman silinir?

    Cezanın infazı tamamlandığında adli sicil kaydı silinerek arşiv kaydına aktarılır.

    2. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) adli sicilde görünür mü?

    HAGB kararları genel adli sicil kaydında görünmez, kendine özgü ayrı bir sistemde tutulur.

  • Adli Yargı Nedir? Neye Denir?

    Adli yargı, genel yargı düzeninde idari ve anayasal yargı dışında kalan, kişiler arasındaki özel hukuk uyuşmazlıkları ile ceza davalarını çözmekle görevli olan ana yargı koludur.

    Adli Yargı Düzeninin Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “özel hukuk ve ceza davalarına bakan genel yargı düzeni” olarak tanımlanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi mahkeme maddelerinde açıklandığı üzere; adli yargı, adalet teşkilatının omurgasını oluşturan genel mahkemeler sistemidir.

    Mahkeme Teşkilatı

    Adli yargı; ilk derece mahkemeleri (hukuk ve ceza mahkemeleri), ikinci derece mahkemeler (Bölge Adliye Mahkemeleri) ve temyiz incelemesi yapan Yargıtay’dan oluşur.

    Edebi Eserlerde Adli Yargı Kavramı

    Adli yargı organlarının işleyişi edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Devletin **adli yargı** mekanizması, vatandaşın arasındaki uyuşmazlıkları çözmek için kurulmuş en büyük güvenceydi.”
    — Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Hukuk davaları Asliye Hukuk Mahkemesi, ceza davaları ise Asliye Ceza Mahkemesi tarafından görülür. Üst inceleme Temyiz organı Yargıtay’dır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Adli yargı mahkemeleri hangileridir?

    Hukuk mahkemeleri (sulh, asliye, aile vb.) ve ceza mahkemeleri (asliye ceza, ağır ceza) adli yargı mahkemeleridir.

    2. Adli yargının en yüksek karar mercii neresidir?

    Adli yargı kolunun yüksek mahkemesi Yargıtay’dır.

  • Adli Tatil Nedir? Neye Denir?

    Adli tatil, yargı organlarının ve mahkemelerin, kanunla belirlenen yaz döneminde acil işler ve nöbetçi mahkemeler hariç olmak üzere duruşmalara ara vermesi durumudur.

    Adli Tatilin Mevzuat Boyutu

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mahkemelerin yazın çalışmaya ara vermesi dönemi” olarak açıklanır. HMK m. 102 uyarınca adli tatil her yıl 20 Temmuz’da başlar, 31 Ağustos’ta sona erer.

    TDV İslâm Ansiklopedisi kadılık maddelerinde açıklandığı üzere; adli birimlerin çalışmasına düzenli ara vermesi adalet personelinin dinlenmesi amacıyla uygulanagelmiştir.

    Sürelerin Adli Tatilde İşlemesi

    HMK m. 104 uyarınca, adli tatile tabi olan sürelerin son günü adli tatile rastlarsa, bu süreler adli tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır.

    Edebi Eserlerde Adli Tatil Kavramı

    Yazın duran adliye çarkları edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Adliyenin sessizliğe büründüğü o **adli tatil** günlerinde, koridorlar eylül ayında başlayacak yeni duruşmaları bekliyordu.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Adli tatilde acil işlere bakan makamlar Asliye Hukuk Mahkemesi bünyesindeki nöbetçi mahkemelerdir. Sürelerin takibi Usul kanunlarına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Adli tatil ne zaman başlar ve biter?

    Her yıl 20 Temmuz’da başlar ve 31 Ağustos akşamı sona erer (1 Eylül adli yıl başlangıcıdır).

    2. Adli tatilde hangi davalar görülür?

    İhtiyati haciz, tutuklu ceza işleri, nafaka davaları ve acil tedbir işleri adli tatilde de görülmeye devam eder.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by