Fer’i müdahale, usul hukukunda, görülmekte olan bir davaya taraf olmayan üçüncü bir kişinin, davanın taraflarından birinin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunması sebebiyle, o tarafa yardım etmek amacıyla davaya katılması işlemidir.
Fer’i Müdahalenin Doktrinel ve HMK Sistematiği
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir davada taraflardan birine destek olmak üzere davanın yanına katılan üçüncü kişinin durumu” olarak tanımlanır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK m. 66-70) düzenlenen fer’i müdahale, bağımsız bir dava değildir.
TDV İslâm Ansiklopedisi ‘dava’ ve ‘müdahale’ maddelerinde vurgulandığı üzere; davanın neticesinden dolaylı olarak etkilenecek ihbar olunan kişilerin adli süreçte yer alarak iddiaları desteklemesi, hak kaybını önleyici bir usul kalkanıdır.
Fer’i Müdahilin Usuli Konumu ve Sınırları
Fer’i müdahil, katıldığı tarafın yanında yer alır ve onun usul işlemlerini destekler. Yanında katıldığı tarafın eylemlerine aykırı işlemler yapamaz; yalnız başına davadan feragat edemez veya davayı kabul edemez. Mahkeme fer’i müdahil hakkında müstakil bir hüküm kurmaz, hüküm asıl taraflar arasında verilir.
Edebi Eserlerde Fer’i Müdahale Kavramı
Davaya dışarıdan katılan kişilerin ve hukuki dayanışmanın edebiyatımızdaki yansıması şöyledir:
“Dostunun hakkını savunmak amacıyla mahkemeye sunduğu **fer’i müdahale** talebi kabul edildiğinde, davanın kaderini etkileyecek tanıklığını resmen sunma hakkı kazandı.”
— Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah
İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar
Üçüncü kişinin her iki tarafa karşı bağımsız hak iddiasında bulunması Asli Müdahale olarak adlandırılır. Müdahale olunan ilk dosya Asıl Dava niteliğindedir. İşlemler usul kanunlarındaki Usul kurallarına tabidir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Fer’i müdahil kanun yoluna (istinaf/temyiz) başvurabilir mi?
Fer’i müdahil, ancak katıldığı taraf ile birlikte veya onun rızası dahilinde kanun yoluna başvurabilir; tek başına taraf aleyhine karar verilemez.
2. Fer’i müdahale harca tabi midir?
Evet, fer’i müdahale talebinde bulunan kişi maktu başvuru harcı ödemekle mükelleftir.
