KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Etiket: Usul Hukuku

  • Reddi Hakim Nedir? Neye Denir?

    Reddi hakim (hakimin reddi), usul hukukunda, hakimin tarafsızlığından şüphe duymayı gerektiren haklı sebeplerin varlığı halinde taraflardan birinin hakimin davadan çekilmesini talep etmesi hakkıdır.

    HMK m. 36 vd. Uyarınca Hakimin Reddi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “tarafsızlığından şüphe edilen hakimin davadan çekilmesinin istenmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Reddi Hakim

    “Hakimin taraflı tutumundan ötürü yapılan **reddi hakim** talebi üst mahkemeye bildirildi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Talep Usul kurallarına göre değerlendirilir. Karar incelemesi başka bir Mahkeme heyetince yapılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Reddi hakim talebi ne zaman yapılır?

    Kural olarak ret sebebinin öğrenildiği andan itibaren duruşma bitinceye kadar ileri sürülmelidir.

    2. Reddi hakim talebini hangi mahkeme inceler?

    Reddi istenen hakim tek hakimliyse o mahkemenin bağlı olduğu numaralı diğer mahkeme veya ağır ceza mahkemesi inceler.

  • Ön Sorun Nedir? Neye Denir?

    Ön sorun, usul hukukunda, bir davanın esası hakkında karar verilebilmesi için öncelikle çözülmesi ve karara bağlanması gereken hukuki ön meseledir.

    HMK m. 163 Uyarınca Ön Sorun

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “esas hakkında karar vermeden önce çözülmesi gereken hukuki sorun” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Ön Sorun

    “Hakim **ön sorun** hakkında karar vermeden davanın esasına giremeyeceğini belirtti.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Sorunlar Ön İnceleme aşamasında tespit edilir. Çözüm Usul kurallarına bağlıdır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ön sorun nasıl çözülür?

    Hakim ön sorun hakkında tarafları dinleyerek karar verir ve yargılamaya devam eder.

    2. Ön sorun hakkında verilen karara ayrıca itiraz edilir mi?

    Kural olarak ara karar niteliğinde olduğundan nihai kararla birlikte denetlenir.

  • Ön İnceleme Nedir? Neye Denir?

    Ön inceleme, HMK m. 137-142 uyarınca, mahkemenin dava şartlarını ve ilk itirazları incelediği, uyuşmazlık konularını tespitle tarafları sulhe teşvik ettiği zorunlu yargılama aşamasıdır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “dava şartlarının incelenip uyuşmazlığın tespiti aşaması” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Ön İnceleme

    “Hakim **ön inceleme** duruşmasında tarafları sulhe davet etti.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Aşama Dava Şartı denetimiyle başlar. İşlemler Usul kurallarına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ön inceleme duruşmasında neler yapılır?

    Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, tarafların uyuşmazlık noktaları belirlenir ve sulh imkanı araştırılır.

    2. Ön incelemeden sonra hangi aşamaya geçilir?

    Tahkikat (delillerin toplanması ve incelenmesi) aşamasına geçilir.

  • Olağanüstü Kanun Yolu Nedir? Neye Denir?

    Olağanüstü kanun yolu, kesinleşmiş mahkeme kararlarında hukuka aykırılık veya adli hata hallerinde başvurulan istisnai denetim yollarıdır (kanun yararına bozma, yargılamanın yenilenmesi).

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kesinleşmiş kararlara karşı istisnai olarak başvurulan denetim yolu” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Olağanüstü Kanun Yolu

    “Kesinleşen hükme karşı denenen o **olağanüstü kanun yolu** son umuttu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Yöntemler Kanun Yolu başlığı altındadır. Bakanlık talebiyle Kanun Yararına Bozma yolu açılabilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Olağanüstü kanun yolları nelerdir?

    Yargılamanın yenilenmesi ve kanun yararına bozma olağanüstü kanun yollarıdır.

    2. Olağanüstü kanun yolları kararın infazını durdurur mu?

    Kural olarak kesinleşmiş kararların infazını kendiliğinden durdurmaz; ayrıca tedbir kararı alınması gerekir.

  • Mükerrer Nedir? Neye Denir?

    Mükerrer, hukukta, mevzuatta veya yargılamada, tekrarlanan, birden fazla yapılan, aynı konu veya cezanın mükerrer (çift) uygulanması durumunu ifade eder.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “tekrarlanan, mükerrer işlem veya ceza” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mükerrer

    “Aynı suçtan dolayı açılan ikinci dava **mükerrer** yargılama engeline takıldı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mükerrer yargılamayı önleyen ilke Non Bis İn İdem kuralıdır. Mükerrer davalar Derdestlik engeline takılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ceza hukukunda mükerrirlik nedir?

    Daha önce işlediği suçtan dolayı verilen mahkûmiyet kesinleştikten sonra belli süre içinde yeniden suç işleyen kişilerin mükerrir sayılmasıdır.

    2. Mükerrer dava açılırsa ne olur?

    Mahkeme mükerrer (aynı) dava nedeniyle ikinci davanın reddine karar verir.

  • Mecburi Dava Arkadaşlığı Nedir? Neye Denir?

    Mecburi dava arkadaşlığı (zorunlu dava arkadaşlığı), maddi hukukun gereği olarak birden fazla kişinin hak veya borç ortaklığı nedeniyle davayı birlikte açmak veya birlikte kendisine karşı açılmak zorunda olduğu usuli zorunluluktur.

    HMK m. 53 Uyarınca Zorunlu Dava Arkadaşlığı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “birden fazla kişinin birlikte dava açma veya kendisine karşı dava açılma zorunluluğu” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mecburi Dava Arkadaşlığı

    “Mirasçılar arasındaki **mecburi dava arkadaşlığı** nedeniyle tüm kardeşlerin dilekçede birlikte yer alması şarttı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Durum bir Dava Şartı eksikliği olarak incelenir. Süreç Mahkeme önünde yürütülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mecburi dava arkadaşlığında tek başına dava açılabilir mi?

    Hayır, zorunlu dava arkadaşlarının davayı birlikte açması veya aleyhine birlikte açılması gerekir.

    2. Eksiklik halinde hakim ne karar verir?

    Hakim taraflara süre vererek eksik olan kişilerin davaya dahil edilmesini sağlar.

  • Mazeret Nedir? Neye Denir?

    Mazeret, usul hukukunda, tarafların veya vekillerinin duruşmaya katılamamasına veya süresinde işlem yapamamasına yol açan, haklı ve belgelendirilebilir mazeret halidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “duruşmaya katılamama veya süreyi kaçırma için sunulan haklı mazeret” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mazeret

    “Avukatın sunduğu resmi sağlık raporu kabul edilebilir bir **mazeret** sayıldı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Kabul edilen mazeret Eski Hale Getirme koşullarını doğurabilir. Duruşma Duruşma günü ertelenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Her mazeret hakim tarafından kabul edilir mi?

    Hayır, mazeretin haklı ve belgelendirilebilir olması (örneğin ani hastalık, vefat) hakibin takdirine bağlıdır.

    2. Mazeret bildirilmezse ne olur?

    Mazeretsiz duruşmaya gelmeyen tarafın yokluğunda duruşmaya devam edilir.

  • Maktu Harç Nedir? Neye Denir?

    Maktu harç, dava değerine bakılmaksızın kanunla sabit bir tutar olarak belirlenen ve belirli dava türlerinde alınan yargılama harcıdır.

    Harçlar Kanunu Sistematiği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “dava değerine göre değişmeyen sabit harç” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Maktu Harç

    “Boşanma davası açmak için vezneye ödenen **maktu harç** tutarı sabitti.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Karşıtı Harç tarifesindeki nispi harçtır. İşlem Mahkeme veznesine yatırılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Hangi davalarda maktu harç alınır?

    Şahıs varlığına ilişkin davalarda (boşanma, velayet vb.) ve değeri ölçülemeyen tespit davalarında maktu harç alınır.

    2. Maktu harç ile nispi harç arasındaki fark nedir?

    Maktu harç sabittir; nispi harç ise dava edilen mal veya paranın değerine oranlı olarak hesaplanır.

  • Mahkeme Nedir? Neye Denir?

    Mahkeme, bağımsız yargı yetkisini kullanarak uyuşmazlıkları çözen, hukuka uygunluk denetimi yapan ve adalet sağlayan resmi yargı organıdır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yargılama görevi yapan devlet organı” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mahkeme

    “Kapısından içeri girdiği **mahkeme** salonu onun kaderini belirleyecekti.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mahkemeler Adli Yargı kolunda görev yapar. Kararları İlam belgesine bağlanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mahkeme bağımsızlığı ne demektir?

    Anayasa uyarınca hiçbir organ, makam veya kişi mahkemelere emir ve talimat veremez.

    2. İlk derece mahkemesi ne anlama gelir?

    Uyuşmazlığın ilk defa görüldüğü ve delillerin toplandığı temel mahkemelerdir.

  • Maddi Hata Nedir? Neye Denir?

    Maddi hata, mahkeme kararlarında veya hukuki belgelerde kaleme alma, hesaplama, isim veya rakam yazımından kaynaklanan açık yanlışlıklardır.

    HMK m. 304 Uyarınca Maddi Hataların Düzeltilmesi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yazım veya hesap hataları gibi açık yanlışlıklar” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Maddi Hata

    “İlamın hüküm fıkrasındaki o **maddi hata** mahkemece re’sen düzeltildi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hata düzeltmesi Ek Karar ile yapılır. Karar İlam metninde yer alır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Maddi hata her zaman düzeltilebilir mi?

    Evet, maddi hatalar hükmün kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın her zaman düzeltilebilir.

    2. Maddi hata ile hukuki hata aynı mıdır?

    Hayır, hukuki hata hakimin kanunu yanlış yorumlamasıdır; maddi hata ise kalem veya yazım yanlışıdır.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by