KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Etiket: Usul Hukuku

  • Mahkeme Nedir? Neye Denir?

    Mahkeme, bağımsız yargı yetkisini kullanarak uyuşmazlıkları çözen, hukuka uygunluk denetimi yapan ve adalet sağlayan resmi yargı organıdır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yargılama görevi yapan devlet organı” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Mahkeme

    “Kapısından içeri girdiği **mahkeme** salonu onun kaderini belirleyecekti.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Mahkemeler Adli Yargı kolunda görev yapar. Kararları İlam belgesine bağlanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Mahkeme bağımsızlığı ne demektir?

    Anayasa uyarınca hiçbir organ, makam veya kişi mahkemelere emir ve talimat veremez.

    2. İlk derece mahkemesi ne anlama gelir?

    Uyuşmazlığın ilk defa görüldüğü ve delillerin toplandığı temel mahkemelerdir.

  • Maddi Hata Nedir? Neye Denir?

    Maddi hata, mahkeme kararlarında veya hukuki belgelerde kaleme alma, hesaplama, isim veya rakam yazımından kaynaklanan açık yanlışlıklardır.

    HMK m. 304 Uyarınca Maddi Hataların Düzeltilmesi

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yazım veya hesap hataları gibi açık yanlışlıklar” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Maddi Hata

    “İlamın hüküm fıkrasındaki o **maddi hata** mahkemece re’sen düzeltildi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Hata düzeltmesi Ek Karar ile yapılır. Karar İlam metninde yer alır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Maddi hata her zaman düzeltilebilir mi?

    Evet, maddi hatalar hükmün kesinleşip kesinleşmediğine bakılmaksızın her zaman düzeltilebilir.

    2. Maddi hata ile hukuki hata aynı mıdır?

    Hayır, hukuki hata hakimin kanunu yanlış yorumlamasıdır; maddi hata ise kalem veya yazım yanlışıdır.

  • Kısmi Dava Nedir? Neye Denir?

    Kısmi dava, alacağın sadece bir kısmının dava edildiği, kalan kısmının ise ileride açılacak ek dava ile talep edilmek üzere saklı tutulduğu dava türüdür.

    HMK m. 109 Uyarınca Kısmi Dava

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bölünebilir alacağın sadece bir kısmının dava edilmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kısmi Dava

    “Alacağın tamamı yerine açılan **kısmi dava**, yargılama giderlerini düşürmek için seçilmiş bir usul adımıydı.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Kalan kısım için Ek Dava açılabilir. Tür olarak Belirsiz Alacak Davası ile karıştırılmamalıdır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kısmi dava açıldığında zamanaşımı nasıl kesilir?

    Zamanaşımı sadece dava dilekçesinde talep edilen kısmi miktar için kesilir; istenmeyen kısım için zamanaşımı işlemeye devam eder.

    2. Her alacak için kısmi dava açılabilir mi?

    Yalnızca niteliği itibarıyla bölünebilir nitelikte olan alacaklar (para alacakları vb.) için kısmi dava açılabilir.

  • Kesinleşme Nedir? Neye Denir?

    Kesinleşme, mahkeme kararına karşı kanun yollarının (istinaf, temyiz) tüketilmesini veya bu yollara başvurma sürelerinin süresinde kullanılmayarak dolmasını ifade eden adli aşamadır.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mahkeme kararının kanun yolları tüketilerek kesin kat’i duruma gelmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kesinleşme

    “Yazı işleri müdürünün vurduğu **kesinleşme** şerhiyle dava dosyası nihayet rafa kaldırıldı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Kesinleşen karar Kesin Hüküm halini alır. Süreç İlam belgesi üzerine şerh verilerek tamamlanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kesinleşme şerhi nereden alınır?

    Kararı veren ilk derece mahkemesinin yazı işleri müdürlüğünden alınır.

    2. Kesinleşmeden icra takibi başlatılabilir mi?

    Hukuk davalarında ilamın kesinleşmesi kural olarak beklenmez; ancak taşınmaz ve aile hukuku gibi bazı alanlarda kesinleşme şarttır.

  • Kesin Hüküm Nedir? Neye Denir?

    Kesin hüküm (res judicata), bir mahkeme kararının kanun yollarından geçerek veya süresinde başvurulmayarak kesinleşmesi ve aynı konuda aynı taraflar arasında yeniden dava açılamamasını sağlayan mutlak hukuki engeldir.

    HMK m. 303 Uyarınca Kesin Hüküm

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “aynı konuda tekrar dava açılmasını önleyen kesinleşmiş yargı kararı” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kesin Hüküm

    “Yargıtay onayından geçerek mühürlenen o karar artık **kesin hüküm** teşkil ediyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Kararın kesinleşmesi Kesinleşme şerhiyle anlaşılır. Durum İlam belgesiyle tescil olunur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kesin hüküm itirazı ne zaman ileri sürülür?

    Kamu düzeninden olduğu için yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir ve hakimce re’sen gözetilir.

    2. Kesin hüküm bulunan yerde ne karar verilir?

    Mahkeme, dava şartı yokluğu (kesin hüküm) nedeniyle davanın reddine karar verir.

  • Karşı Dava Nedir? Neye Denir?

    Karşı dava (mukabil dava), davalının, asıl davaya karşı cevap süresi içinde aynı mahkemede davacıya karşı açtığı bağımsız hukuki davadır.

    HMK m. 132 Uyarınca Karşı Dava

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “davalının asıl davayı açana karşı aynı mahkemede açtığı dava” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Karşı Dava

    “İleri sürülen haksız suçlamalara karşı açılan **karşı dava** adli dengeyi sağladı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Karşı dava Asıl Dava ile birlikte görülür. Süreç Cevap Dilekçesi aşamasında ileri sürülür.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Karşı dava ne zaman açılır?

    Kural olarak cevap dilekçesi verme süresi içinde açılır.

    2. Asıl dava düşerse karşı dava ne olur?

    Karşı dava bağımsız bir dava olduğundan asıl dava düşse bile görülmeye devam eder.

  • Karar Düzeltme Nedir? Neye Denir?

    Karar düzeltme, Yargıtay veya Danıştay’ın verdiği kararlara karşı, kanuni süre içinde maddi hataların giderilmesi veya yeniden incelenmesi amacıyla aynı yüksek mahkemeden talep edilen olağanüstü kanun yoluydu (yasal düzenlemelerle büyük ölçüde kaldırılmıştır).

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yüksek mahkeme kararının düzeltilmesi istemi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Karar Düzeltme

    “Avukatın yazdığı **karar düzeltme** dilekçesi Yargıtay’a ulaştı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Başvuru bir Kanun Yolu aracıdır. İnceleme Temyiz mercii tarafından yapılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Karar düzeltme yolu hala var mı?

    İstinaf sisteminin yürürlüğe girmesiyle birlikte hukuk ve ceza yargılamasında karar düzeltme yolu büyük ölçüde kaldırılmıştır.

    2. Karar düzeltme nerede görüşülür?

    Kararı veren Yargıtay veya Danıştay ilgili dairesinde görüşülür.

  • Kanun Yolu Nedir? Neye Denir?

    Kanun yolu, mahkemelerce verilen kararların hatalara karşı üst mahkemelerce denetlenmesi ve düzeltilmesi amacıyla başvurulan yasal başvuru yollarıdır.

    Kanun Yollarının Türleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “mahkeme kararlarının denetlenmesi için başvurulan yasal yol” olarak tanımlanır. Olağan (istinaf, temyiz) ve olağanüstü kanun yolları olarak ikiye ayrılır.

    Edebi Eserlerde Kanun Yolu

    “Karara karşı açılan **kanun yolu** başvurusu adliyede yeni bir umut ışığı yaktı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Başvuru mercii İstinaf veya Temyiz mercileridir. İnceleme Usul kurallarına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Olağan kanun yolları nelerdir?

    İstinaf ve temyiz olağan kanun yollarıdır.

    2. Kanun yolu süresi ne zaman başlar?

    Gerekçeli kararın taraflara usulüne uygun tebliğ edildiği günden itibaren başlar.

  • Kabul Nedir? Neye Denir?

    Kabul, özel hukukta ve usul hukukunda, bir teklifin, icap beyanının veya karşı tarafın dava talebinin onaylanarak hukuki sonuç doğurmasının sağlanması iradesidir.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir teklifin onaylanması veya davanın kabulü” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde Kabul

    “Davalı tarafın yaptığı o resmi **kabul** beyanıyla uyuşmazlık kısa sürede bitti.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Davanın kabulü Davayı Kabul hükmüyle sonuçlanır. Sözleşme kuruluşu icap ve kabul ile olur.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Kabul beyanı şarta bağlı olabilir mi?

    Usul hukukunda davayı kabul kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

    2. Kabul kesin hüküm doğurur mu?

    Evet, mahkemece kabul beyanı doğrultusunda kurulan hüküm kesin hüküm teşkil eder.

  • İstinaf Nedir? Neye Denir?

    İstinaf, ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı Bölge Adliye Mahkemelerinde yapılan ikinci derece denetim ve inceleme yoludur.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ilk derece kararlarının üst mahkemede incelenmesi” olarak tanımlanır.

    Edebi Eserlerde İstinaf

    “Karara karşı yapılan **istinaf** başvurusuyla dosya Bölge Adliye Mahkemesine gönderildi.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Başvuruyu yapan Müstenif sıfatı alır. Sonraki aşama Temyiz merciiidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. İstinaf mahkemesi duruşma yapar mı?

    Evet, istinaf mahkemesi gerekli gördüğü hallerde duruşma açabilir.

    2. İstinaf süresi ne kadardır?

    Hukuk davalarında 2 hafta, ceza davalarında 7 gündür.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by