Geçit hakkı (irtifak hakkı), eşya hukukunda, genel yola çıkmak için yeterli yolu bulunmayan bir taşınmaz malikinin, tam bir bedel karşılığında komşu taşınmaz üzerinden kendisine yol verilmesini talep ettiği sınırlı ayni haktır (zorunlu geçit hakkı).
TMK m. 747 Uyarınca Zorunlu Geçit Hakkı
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “başkasına ait taşınmazdan geçme imkanı sağlanan irtifak hakkı” olarak tanımlanır. TMK m. 747 uyarınca genel yola erişimi olmayan taşınmaz maliki komşularından bedeli karşılığında zorunlu geçit hakkı isteyebilir.
TDV İslâm Ansiklopedisi irtifak ve murûr maddelerinde açıklandığı üzere; İslâm hukukunda geçit hakkı hakka’l-murûr olarak bilinir ve komşuluk hukukunun en köklü esaslarındandır.
Edebi Eserlerde Geçit Hakkı Kavramı
Arazi uyuşmazlıkları ve komşuluk ilişkileri edebiyatımızda şöyle geçer:
“Tarlasına ulaşmak için komşu araziden talep ettiği **geçit hakkı**, iki aile arasındaki asırlık çekişmenin mahkemeye taşınmasına sebep oldu.”
— Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Geçit hakkı bir sınırlı Ayni Hak niteliği taşır. Hakkın tesisi için tam bir Bedel ödenir. Tapu kütüğüne tescil olunur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Geçit hakkı davası hangi mahkemede açılır?
Taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açılır.
2. Geçit hakkı yükü hangi komşu araziden geçirilir?
Geçit hakkı, komşuluk ilişkileri ve arazi durumuna göre en az zarar verecek ve en uygun güzergah üzerinden kurulur.
