Hususi, hukuk dilinde ve idari yapılanmada, “genel kuralların veya kamusal alanın aksine, tamamen özel bir şahsa, kuruma, amaca veya olaya mahsus olan, istisnai bir rejimle düzenlenen” durum ve işlemleri ifade eden nitelikli sıfattır.
Hususi Kavramının Doktrinel ve Fıkhi Boyutu
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “özel, kendine özgü, umumi olmayan” şeklinde tanımlanır. İslâm hukuk metodolojisinde genel kuralların (âmm) karşısında yer alan özel hükümleri (hâs) ifade eder.
TDV İslâm Ansiklopedisi hâs ve husus maddelerinde belirtildiği üzere; özel durumlar için tanzim edilen hususi şartlar, genel kuralların istisnasını teşkil eder ve öncelikle uygulanır.
Pozitif Hukukta Hususi Düzenlemeler
Borçlar hukukunda tarafların serbest iradesiyle kurdukları “hususi mukaveleler” veya özel kanun niteliğindeki “hususi hükümler”, genel kanun maddelerinin önünde uygulanma önceliğine sahiptir (lex specialis derogat legi generali).
Edebi Eserlerde Hususi Kavramı
Bireyin özel alanı ve resmiyetin kişiye mahsus yönleri edebiyatımızda şöyle geçer:
“Reis beyin o **hususi** odasına kabul edildiğinde, mahkemenin resmiyetinden sıyrılıp meselenin şahsi ağırlığını daha net hissetti.”
— Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Hususi nitelikli kurumlar Hükmi Şahıs yapısında teşekkül edebilir. Özel yazılı sözleşmeler Akit rejimiyle korunur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Hususi evrak ne demektir?
Resmi makamlarca düzenlenmeyen, kişiler arasında özel olarak tanzim edilen yazılı belgedir.
2. Hususi kanun genel kanunu ilga eder mi?
Hususi kanun genel kanunu tamamen ilga etmez ancak o özel uyuşmazlıkta öncelikle uygulanır.