Dermeyan, usul hukukunda, “bir iddianın, savunmanın, yasal def’i veya itirazın taraflarca resmi olarak mahkeme huzuruna getirilmesi, ileri sürülmesi, ortaya konulması veya sözlü/yazılı olarak beyan edilmesi” anlamına gelen teknik bir usul terimidir.
Kavramsal ve Metodolojik Boyut
Hukuk usulünde “taraflarca getirilme ilkesi” geçerlidir; yani hakim, tarafların dile getirmedikleri vakıaları kendiliğinden araştıramaz. Bu nedenle bir hakkın veya itirazın (örneğin zamanaşımı itirazının) hukuki sonuç doğurabilmesi için taraflarca süresinde “dermeyan edilmesi” (ileri sürülmesi) şarttır. Dilekçeler aşamasında veya duruşmada usulünce dermeyan edilmeyen iddialar, hak düşürücü süreler geçtikten sonra savunmanın genişletilmesi yasağına takılır. Dermeyan fiili, soyut yasal hakların somut dava dosyasına zerk edilme anıdır.
Edebi Eserlerde Kavramın Kullanımı ve Analizi
Kendi haklılığını resmî makamlar önünde savunma cesareti, sözün gücü ve adli mekanizmanın kuralları edebiyatımızda kurumsal birer diyalog unsuru olarak işlenmiştir:
“Hâkimin karşısına geçtiğinde, aylardır biriktirdiği tüm o haklı gerekçeleri tek bir solukta **dermeyan** etti.”
— Sabahattin Ali, Kürk Mantolu Madonna
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Mahkemelerin veya bilim çevrelerinin kabul ettiği bilimsel yasal görüşler, kararların arkasındaki kuramsal yapıyı, yani Doktrin (öğreti) birikimini besler. Yargılamalarda teknik veya uzmanlık gerektiren süreçlerin yürütülmesi için gereken araç ve gereç yapısı, resmî Ekipman standartlarına göre tayin edilir. Hukuki işleri yapmaya, sözleşme kurmaya veya mahkemede vekil olmaya layık görülme durumu, yasal Ehil (yetkinlik) vasfıyla ölçülür.