Muhami, eski hukuk dilinde ve yargılama usulünde, hak arayan kişilerin mahkeme önünde haklarını savunan, vekillik eden “avukat, müdafi, dava vekili” anlamına gelen Arapça kökenli klasik bir terimdir. Kelime kökü itibariyle himaye eden, koruyan demektir.
Muhami Kavramının Tarihsel ve Fıkhi Yapısı
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “avukat, dava vekili” şeklinde karşılık bulan muhami, adli savunma makamının tarihsel adıdır. İslâm yargılama hukukunda vekillik (vekalet b’it-husume) müessesesi muhami kurumunun temelidir.
TDV İslâm Ansiklopedisi vekalet ve adliye maddelerinde açıklandığı üzere; davasını bizzat savunamayan kişilerin mahkeme önünde haklarını temsil etmek üzere ehil muhamiler (vekiller) ataması adalet arayışının ayrılmaz bir parçası sayılmıştır.
Modern Hukukta Avukatlık ve Müdafilik
1136 sayılı Avukatlık Kanunu sistematiğinde muhamilik görevi; bağımsız savunmayı temsil eden kamu hizmeti niteliğindeki avukatlık mesleğiyle yürütülür. Avukat, yargılamanın kurucu unsurlarından olan savunma makamını temsil eder.
Edebi Eserlerde Muhami Kavramı
Adliye koridorlarında müvekkilinin hakkını savunan avukatların duruşu edebiyatımızda şöyle aktarılmıştır:
“Söz alan **muhami**, kanun maddelerini birer birer sıralarken müvekkilinin masumiyetini mahkeme heyetine kabul ettirmek için mutlak bir cesaretle konuşuyordu.”
— Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar
Muhaminin mahkemede müvekkili adına tahsilat yapabilmesi için vekaletnamede Ahz-u Kabz yetkisi bulunmalıdır. Muhaminin savunmalarını sunduğu resmi oturum Celse olarak zapta geçer. Muhami, müvekkilini mahkemede Ehil bir temsilci olarak savunur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Muhami ne anlama gelir?
Osmanlı ve eski hukuk dilinde avukat, dava vekili anlamına gelmektedir.
2. Ceza davasında muhami ile müdafi aynı mıdır?
Evet, ceza davalarında şüpheli veya sanığı savunan avukata müdafi (muhami) denir.