Ekseriyet, kurumsal hukukta ve usul hukukunda, “bir kurulun, meclisin, mahkeme heyetinin veya ortaklar genel kurulunun karar alabilmesi ya da toplanabilmesi için aranan yasal çoğunluk” anlamına gelir. Demokrasi ve ortak akıl ilkelerinin kurumsal işleyiş formülüdür.
Kavramsal ve Metodolojik Boyut
Hukukta ekseriyet; “salt çoğunluk”, “nitelikli çoğunluk” veya “mutlak çoğunluk” gibi yasal alt kırılımlara ayrılır. Örneğin; Yargıtay veya Anayasa Mahkemesi heyetlerinde kararlar kural olarak salt ekseriyetle alınır; ancak anayasa değişikliği iptali gibi hayati konularda kanun niteliğinde yüksek (üçte iki gibi) bir ekseriyet şartı aranır. Şirketler hukukunda genel kurul kararlarının geçerliliği hisse ekseriyetine tabi kılınarak sermayenin iradesi korunur. Ekseriyet kuralları, azınlığın haklarını korurken kurumsal kördüğümleri çözerek sistemin işlemesini sağlar.
Edebi Eserlerde Kavramın Kullanımı ve Analizi
Meclislerdeki oylamalar, heyet odalarındaki fikir çatışmaları ve çoğunluğun iradesi karşısında azınlıkta kalan haklı seslerin dramı edebiyatımızda kurumsal sahnelerle işlenmiştir:
“Üyelerin büyük bir kısmı statükodan yanaydı; adalet çığlığı, heyetin o ezici **ekseriyet** oyları arasında sessizce boğulup gitti.”
— Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Yargı yerlerinin veya yasama organlarının tesis ettiği işlemlerin hukuki dayanağını gösteren açıklama raporu, kararın Esbab-ı Mucibe (gerekçe) metnidir. Mahkemelerin uyuşmazlığın çözümü amacıyla görüş talep ettiği bilimsel uzman kadroları, hukuk dilinde Ehlivukuf (bilirkişi) olarak tanımlanır. Bir davanın veya yasal takibin esasına geçilmeden önce, usul kuralları uyarınca Evvela (öncelikle) şekil ve yetki şartlarının incelenmesi emredici kuraldır.
Bir yanıt yazın