Delil, ispat hukukunda ve yargılama usulünde, çekişmeli vakıaların ve iddianın hakikatini mahkeme önünde kanıtlamaya, hakimi ikna etmeye yarayan yasal araçtır.
Delil Sistematiği ve Fıkhi Altyapısı
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hakikatin ortaya çıkarılmasına yarayan kanıt” olarak açıklanır. İslâm hukukunda (fıkıh) deliller beyyine kavramıyla ifade olunur.
TDV İslâm Ansiklopedisi delil ve beyyine maddelerinde belirtildiği üzere; ikrar, tanıklık (şehadet) ve yazılı belgeler yargılamanın ana ispat vasıtalarıdır.
HMK uyarınca Kesin ve Takdiri Deliller
HMK uyarınca deliller; senet, yemin, kesin hüküm gibi “kesin deliller” ve tanık, bilirkişi, keşif gibi “takdiri deliller” olarak ayrılır.
Edebi Eserlerde Delil Kavramı
İspat araçları edebiyatımızda şöyle geçer:
“Mahkemeye sunulan yazılı **delil**, iddiaların hakikatini şüpheye yer bırakmayacak açıklıkta sergiliyordu.”
— Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Yazılı ispat vasıtaları Belge niteliğindedir. Kaybolma riski olan deliller için Delil Tespiti istenir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Hukuka aykırı elde edilen delil mahkemede kullanılır mı?
Hayır, Anayasa m. 38/6 gereğince hukuka aykırı elde edilmiş deliller mahkemece hükme esas alınamaz.
2. İspat yükü kime aittir?
Kural olarak iddia ettiği vakıadan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.
Bir yanıt yazın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.