Sınırlı ehliyetsiz, medeni hukukta, “ayırt etme gücüne (temyiz kudretine) sahip olan ancak ergin olmayan küçükler (mümeyyiz küçükler) ile ayırt etme gücüne sahip olup da mahkemece kısıtlanan (mümeyyiz kısıtlılar) şahıslar”dır.
Sınırlı Ehliyetsizliğin Fıkhi ve Pozitif Esasları
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “sezgin küçükler ve kısıtlılar” şeklinde tanımlanır. İslâm hukukunda bu gruptakiler sabiyy-i mümeyyiz (ayırt etme gücü olan çocuk) veya kısıtlı mahcur olarak adlandırılır.
TDV İslâm Ansiklopedisi hacir ve sabavet maddelerinde vurgulandığı üzere; ayırt etme gücü olan çocuğun tamamen karşılıksız kârına olan işlemleri (bağış kabulü) geçerli, zararına olan işlemleri geçersiz, karşılıklı borç yükleyen işlemleri ise velinin onayına tabidir.
TMK m. 16 Uyarınca Sınırlı Ehliyetsizlerin Durumu
TMK m. 16 gereğince sınırlı ehliyetsizler, yasal temsilcilerinin (veli/vasi) rızası olmadıkça kendi işlemleriyle borç altına giremezler. Ancak karşılıksız kazandırmaları kabul edebilirler ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları (örneğin dava açma, nişan bozma) tek başlarına kullanabilirler. Kefil olma, vakıf kurma ve önemli bağışlama yapma yasak işlemlerindendir.
Edebi Eserlerde Sınırlı Ehliyetsiz Kavramı
Gençlerin ve kısıtlıların hukuki işlemleri edebiyatımızda şöyle aktarılmıştır:
“Henüz ergin olmadığı için **sınırlı ehliyetsiz** statüsünde sayılan gencin imzaladığı senet, babasının onayı olmaksızın alacaklıya hiçbir hak tanımıyordu.”
— Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Ayırt etme gücü olmayan kişiler Tam Ehliyetsiz kuralına tabidir. Mahkemece kısıtlanma kararları Hacir müessesesidir. Genel hak yeterliliği Ehliyet rejiminde incelenir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Sınırlı ehliyetsizler kimlerdir?
Ayırt etme gücüne sahip olan küçükler ve ayırt etme gücüne sahip kısıtlı erginlerdir.
2. Sınırlı ehliyetsiz tek başına vasiyetname yapabilir mi?
Ayırt etme gücüne sahip ve 15 yaşını doldurmuş olan sınırlı ehliyetsiz küçük tek başına geçerli bir vasiyetname yapabilir.
Bir yanıt yazın