KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Etiket: HMK

  • Feragat Nedir? Neye Denir?

    Feragat, özel hukukta, usul hukukunda ve borçlar rejiminde, bir hakkın sahibinin kendi hür iradesiyle hakkından, tazminat isteminden veya açmış olduğu davadan karşı tarafın kabulüne bağlı olmaksızın vazgeçmesi işlemidir.

    Feragat Müessesesinin Doktrinel ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hakkından veya davasından kendi isteğiyle vazgeçme” şeklinde tanımlanır. İslâm borçlar hukukunda (fıkıh) hak sahibinin alacağından vazgeçmesi isqât veya ibra müessesesiyle karşılık bulur.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ibra ve iskat maddelerinde açıklandığı üzere; şahsın kendi hakkı üzerindeki tasarruf yetkisine dayanarak alacağından feragat etmesi borcu tamamen düşüren meşru bir tasarruftur.

    HMK Sistematiğinde Feragat ve Kesin Hüküm Etkisi

    6100 sayılı HMK’nın 307. maddesi uyarınca feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Feragat beyanı mahkemeye ulaştığı andan itibaren kesin hüküm (res judicata) sonuçlarını doğurur; feragat eden taraf aynı hakka dayanarak bir daha dava açamaz.

    Edebi Eserlerde Feragat Kavramı

    Ahlaki fedakarlıklar ve yasal haklardan vazgeçme edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Yıllar süren o ailevi uyuşmazlığa son vermek adına miras haklarından tamamen **feragat** ettiğinde, herkes onun gösterdiği bu asil tavrı konuşuyordu.”
    Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Dava sürecinde yapılan vazgeçme Davadan Feragat olarak adlandırılır. Borçlunun aklanması İbra sözleşmesiyle gerçekleşir. İşlem tek taraflı Beyan esasına dayanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Feragat beyanı geri alınabilir mi?

    Kural olarak feragat beyanından dönülemez; ancak irade bozukluğu (hata, hile, korkutma) hallerinde feragatin iptali dava edilebilir.

    2. Feragat kayıtsız şartsız mı yapılmalıdır?

    Evet, usul hukuku uyarınca feragat beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

  • Fer’i Müdahale Nedir? Neye Denir?

    Fer’i müdahale, usul hukukunda, görülmekte olan bir davaya taraf olmayan üçüncü bir kişinin, davanın taraflarından birinin davayı kazanmasında hukuki yararı bulunması sebebiyle, o tarafa yardım etmek amacıyla davaya katılması işlemidir.

    Fer’i Müdahalenin Doktrinel ve HMK Sistematiği

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir davada taraflardan birine destek olmak üzere davanın yanına katılan üçüncü kişinin durumu” olarak tanımlanır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK m. 66-70) düzenlenen fer’i müdahale, bağımsız bir dava değildir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ‘dava’ ve ‘müdahale’ maddelerinde vurgulandığı üzere; davanın neticesinden dolaylı olarak etkilenecek ihbar olunan kişilerin adli süreçte yer alarak iddiaları desteklemesi, hak kaybını önleyici bir usul kalkanıdır.

    Fer’i Müdahilin Usuli Konumu ve Sınırları

    Fer’i müdahil, katıldığı tarafın yanında yer alır ve onun usul işlemlerini destekler. Yanında katıldığı tarafın eylemlerine aykırı işlemler yapamaz; yalnız başına davadan feragat edemez veya davayı kabul edemez. Mahkeme fer’i müdahil hakkında müstakil bir hüküm kurmaz, hüküm asıl taraflar arasında verilir.

    Edebi Eserlerde Fer’i Müdahale Kavramı

    Davaya dışarıdan katılan kişilerin ve hukuki dayanışmanın edebiyatımızdaki yansıması şöyledir:

    “Dostunun hakkını savunmak amacıyla mahkemeye sunduğu **fer’i müdahale** talebi kabul edildiğinde, davanın kaderini etkileyecek tanıklığını resmen sunma hakkı kazandı.”
    Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Üçüncü kişinin her iki tarafa karşı bağımsız hak iddiasında bulunması Asli Müdahale olarak adlandırılır. Müdahale olunan ilk dosya Asıl Dava niteliğindedir. İşlemler usul kanunlarındaki Usul kurallarına tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Fer’i müdahil kanun yoluna (istinaf/temyiz) başvurabilir mi?

    Fer’i müdahil, ancak katıldığı taraf ile birlikte veya onun rızası dahilinde kanun yoluna başvurabilir; tek başına taraf aleyhine karar verilemez.

    2. Fer’i müdahale harca tabi midir?

    Evet, fer’i müdahale talebinde bulunan kişi maktu başvuru harcı ödemekle mükelleftir.