Müstenif, usul hukukunda, ilk derece mahkemesinin vermiş olduğu kararı kabul etmeyerek, kararın Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) nezdinde yeniden incelenmesi için “istinaf kanun yoluna başvuran, istinaf eden taraf” anlamına gelen teknik terimdir.
Müstenif Kavramının Usul Hukukundaki Yeri
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “istinaf eden, kararın üst mahkemede incelenmesini isteyen taraf” olarak tanımlanır. Aleyhine verilen kararı kabul etmeyen müstenif, istinaf dilekçesi vererek yargılamanın ikinci derece mahkemesine taşınmasını sağlar.
TDV İslâm Ansiklopedisi istinaf maddelerinde açıklandığı üzere; kararın hem olay hem de hukuk yönünden yeniden incelenmesini talep eden müstenif, hak arama özgürlüğünü kullanmaktadır.
HMK m. 342 ve Müstenifin Hakları
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca müstenif, istinaf dilekçesinde başvuru sebeplerini ve gerekçelerini net olarak göstermelidir. Karşı taraf ise bu dilekçeye cevap vererek “müstenif aleyhine” cevap dilekçesi sunabilir.
Edebi Eserlerde Müstenif Kavramı
Üst mahkemeye başvuran davanın tarafları edebiyatımızda şöyle anlatılmıştır:
“Yerel mahkeme kararının ardından kararı kabul etmeyip **müstenif** sıfatıyla üst mahkemeye başvuran avukat, adaletin bu kez tecelli edeceğine inanıyordu.”
— Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Müstenifin başvurduğu kanun yolu İstinaf incelemesidir. İnceleme sonrası hukuka aykırılık devam ederse süreç Temyiz mercii olan Yargıtay’a taşınır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Müstenif kime denir?
Mahkeme kararına karşı istinaf başvurusunda bulunan davacı veya davalı tarafa müstenif denir.
2. Müstenif aleyhine bozma yasağı nedir?
Sadece müstenifin (istinaf edenin) başvurduğu durumlarda, kararın müstenif aleyhine değiştirilememesi ilkesidir.