KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Yazar: admin

  • Bedelsiz Nedir? Neye Denir?

    Bedelsiz (ivazsız), hukuki işlemlerde herhangi bir maddi karşılık veya edim ödenmeksizin yapılan kazandırmaları ve senetlerin karşılıksız kalması durumunu ifade eder.

    Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “karşılıksız, bedeli ödenmemiş olan” olarak tanımlanır. Kıymetli evrak hukukunda “bedelsizlik iddiası” senedin karşılıksız düzenlendiği savunmasıdır.

    Edebi Eserlerde Bedelsiz Kavramı

    “İmzalanan senedin **bedelsiz** kaldığı iddiasıyla mahkemede hak arama mücadelesi başlattı.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar

    Karşılıksız kazandırma Bağış kurgusuyla yapılır. Karşılık olan ödeme ise Bedel olarak adlandırılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bedelsizlik iddiası nasıl ispatlanır?

    Kıymetli evraka karşı bedelsizlik iddiası kural olarak yazılı delille (senetle) ispatlanmalıdır.

    2. Bedelsiz senet kullanmak suç mudur?

    Evet, bedelsiz kalmış senedi kullanmak TCK uyarınca suç teşkil eder.

  • Bedel Nedir? Neye Denir?

    Bedel (ivaz), borçlar hukukunda bir mal, hizmet veya hakkın devri karşılığında ödenen veya üstlenilen para veya başka bir ekonomik değeri ifade eder.

    Bedel Kavramının Fıkhi ve Pozitif Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bir şeyin karşılığı, semeni, fiyatı” olarak tanımlanır. İslâm hukuku borçlar rejiminde satış sözleşmesinin (bey’) karşı edimini oluşturan semen terimiyle karşılanır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ivaz ve semen maddelerinde açıklandığı üzere; iki taraflı borç yükleyen akitlerde bedel miktarının belirsiz olmaması (garar içermemesi) akdin sıhhati için şarttır.

    Edebi Eserlerde Bedel Kavramı

    Ödenen karşılıklar edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Satın aldığı arazinin **bedel** tutarını tapu dairesinde nakden ödediğinde mülkiyet resmiyet kazandı.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Bedel içermeyen kazandırmalar Bedelsiz işlemlerdir. Malda bozukluk varsa Ayıplı Mal hükümleriyle bedel indirimi istenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bedel miktarının sözleşmede gösterilmesi şart mıdır?

    İvazlı sözleşmelerde kararlaştırılan bedelin veya hesaplanma tarzının açıkça belirlenmiş olması gerekir.

    2. Bedelde muvaza (muvazaalı bedel) nedir?

    Sözleşmede gerçek bedelin gizlenerek farklı bir tutarın gösterilmesidir.

  • Basiretli Tacir Nedir? Neye Denir?

    Basiretli tacir, ticaret hukukunda, ticari işletmesiyle ilgili tüm faaliyetlerde gerekli özeni, tedbiri ve öngörüyü göstererek profesyonel bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlü olan ticari aktördür.

    TTK m. 18/2 Açısından Basiretli Tacir Yükümlülüğü

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “ticari faaliyetlerinde gerekli özen ve dikkati gösteren tacir” şeklinde tanımlanır. 6102 sayılı TTK m. 18/2 uyarınca her tacir, ticari faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek zorundadır.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ticaret ve emanet maddelerinde vurgulandığı üzere; piyasada güvenin tesisi için tacirin tedbirli ve dürüst davranması esastır.

    Edebi Eserlerde Basiretli Tacir Kavramı

    Ticaret hayatındaki tedbirli tavır edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Piyasadaki riskleri önceden hesaplayan **basiretli tacir**, atacağı her adımı kanun maddelerine uygun atıyordu.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Tacirlerin kurduğu yapılar Anonim Şirket veya diğer şirket türleridir. İhmal durumunda Ağır Kusur sorumluluğu doğar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Basiretli tacir “bilmiyordum” bahanesini ileri sürebilir mi?

    Hayır, basiretli tacir mevzuatı ve piyasa koşullarını bildiği varsayıldığı için öngörüsüzlük bahanesine sığınamaz.

    2. Basiretli davranmamanın hukuki sonucu nedir?

    Tazminat sorumluluğuna ve aşırı yararlanma (gabin) iddialarının reddedilmesine yol açar.

  • Bakanlık Nedir? Neye Denir?

    Bakanlık, idare hukukunda ve devlet teşkilatında, kamusal hizmetlerin belirli bir alanını (adalet, içişleri, dışişleri vb.) yürütmekle görevli, merkezi idarenin en üst idari örgütüdür.

    Anayasal ve İdari Statüsü

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “merkezi idarenin belirli bir hizmetini yürüten makam ve teşkilat” olarak tanımlanır. Anayasa uyarınca bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve görevleri kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi nezâret maddesinde açıklandığı üzere; Osmanlı devlet yapısındaki nezâretler modern bakanlık sisteminin tarihsel zeminini oluşturur.

    Edebi Eserlerde Bakanlık Kavramı

    Merkezi idarenin kararları edebiyatımızda şöyle geçer:

    “İlgili **bakanlık** tarafından gönderilen resmi yazı, kasabadaki idari yapının tamamen yenileneceğini haber veriyordu.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Adalet hizmetleri Adalet Bakanlığı tarafından yürütülür. Devletin temel yapısı Anayasa hükümleriyle belirlenir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bakanlık idari işlem yapabilir mi?

    Evet, bakanlıklar kendi görev alanlarına ilişkin yönetmelik çıkarabilir ve bireysel idari işlemler tesis edebilirler.

    2. Bakanlık kararlarına karşı nerede dava açılır?

    Bakanlıkların işlemlerine karşı idare mahkemelerinde veya Danıştay’da iptal davası açılabilir.

  • Bağışlama Nedir? Neye Denir?

    Bağışlama, borçlar hukukunda, bağışlayanın hayatta iken kendi malvarlığından bir değeri karşı tarafa karşılıksız olarak kazandırmayı üstlendiği ivazsız bir sözleşme türüdür.

    Bağışlama Sözleşmesinin Doktrinel Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “bağışlama sözleşmesi, ivazsız kazandırma akdi” olarak tanımlanır. TBK m. 285 uyarınca borç doğuran bir sözleşmedir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi hibe maddesinde açıklandığı üzere; bağışlama işlemlerinde teslim (kabz) mülkiyetin intikali açısından şart kılınmıştır.

    Edebi Eserlerde Bağışlama Kavramı

    Mülklerin karşılıksız devri edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Büyük konağın **bağışlama** senedi imzalanırken, mirasçıların adliyede açacağı savaşın ilk adımları atılıyordu.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Karşılıksız devirler Bağış işlemi olup, devredilen haklarda herhangi bir Bedel şartı aranmaz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bağışlama vaadi yazılı yapılmak zorunda mıdır?

    Evet, elden bağışlama hariç bağışlama sözü vermenin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır.

    2. Taşınmaz bağışlaması nerede yapılır?

    Tapu sicil müdürlüğünde resmi senet düzenlenerek yapılır.

  • Bağış Nedir? Neye Denir?

    Bağış, borçlar hukukunda ve medeni hukuk rejiminde, sağlararası bir hukuki işlemle bir kimsenin karşılık gütmeksizin kendi malvarlığından diğer bir kimsenin malvarlığına ivazsız kazandırmada bulunması durumunu ifade eden kurucu kavramdır.

    Bağış Müessesesinin Doktrinel ve Fıkhi Yapısı

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “karşılıksız olarak yapılan kazandırma, bağışlama” şeklinde açıklanan bağış, borçlandırıcı bir akit niteliğindedir. İslâm borçlar hukukunda (fıkıh) bu durum hibe veya teberruat esaslarıyla düzenlenir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi hibe ve teberru maddelerinde vurgulandığı üzere; hayır ve yardımlaşma gayesiyle yapılan bağışlar, mülkiyetin ivazsız devri sonucunu doğurur ve bağışlayanın rızasıyla geçerlilik kazanır.

    Türk Borçlar Kanunu Sistematiğinde Bağış İşlemi

    6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uyarınca bağışlama (m. 285 vd.), bağışlayanın hayatta iken malvarlığından karşılıksız olarak yaptığı kazandırmadır. Taşınmazların bağışlanması resmi şekilde (tapuda) yapılmadıkça hukuken geçerlik kazanmaz.

    Edebi Eserlerde Bağış Kavramı

    Karşılıksız verilen mülkler ve cömertliğin adli boyutları edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:

    “Topraklarını fakir köylülere **bağış** ettiğinde, elinde sadece eski bir konak kalmış ancak vicdanı hafiflemişti.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Sözleşme tipi Bağışlama akdi olarak tanzim olunur. İşlem herhangi bir karşılık içermediği için Bedelsiz nitelik taşır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Bağış sözleşmesi tek taraflı bir işlem midir?

    Hayır, bağışlama bağışlayanın teklifi ve bağışlananın kabulü ile kurulan iki taraflı bir sözleşmedir.

    2. Bağıştan geri dönülebilir mi?

    Kanunda sayılan ağır nankörlük veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gibi özel sebeplerin varlığı halinde bağıştan dönülebilir.

  • Azilname Nedir? Neye Denir?

    Azilname, vekalet verenin vekile veya dördüncü kişilere yetkilerin sonlandırıldığını bildiren noter onaylı resmi azil belgesidir.

    Noterlik Kanunu ve Azilname

    Noter kanalıyla düzenlenen ve tebliğe çıkarılan resmi yazıdır.

    Edebi Eserlerde Azilname

    “Noterden gelen o onaylı **azilname**, vekilin tüm yetkilerini elinden alan resmi bir ihtardı.”
    — Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

    İlişkili Kavramlar

    Eylem Azil işlemidir. Tebliğ süreci Tebellüğ ile tamamlanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Azilname nereden çekilir?

    Noterlikler vasıtasıyla çekilir ve muhataba tebliğ ettirilir.

    2. Azilname ne zaman hüküm doğurur?

    Vekilin veya ilgili kurumun azilnameyi tebellüğ ettiği andan itibaren hüküm doğurur.

  • Azil Nedir? Neye Denir?

    Azil, temsil ve vekalet ilişkisinde, temsil olunanın veya müvekkilin tek taraflı irade beyanıyla vekilin temsil yetkisine son vermesi işlemidir.

    TBK m. 512 Uyarınca Azil

    Vekalet veren her zaman vekili azletme hakkına sahiptir.

    Edebi Eserlerde Azil

    “Müvekkilin gönderdiği **azil** kararı ile avukatın davadaki temsil yetkisi sona erdi.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar

    Azil bildirimi resmi Azilname belgesiyle çekilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Azil hakkı sınırlandırılabilir mi?

    TBK m. 512 uyarınca azil hakkından önceden vazgeçilemez.

    2. Haksız azil durumunda vekil tazminat isteyebilir mi?

    Evet, uygunsuz zamanda yapılan haksız azillerde vekil zararının tazminini isteyebilir.

  • Aynen İfa Nedir? Neye Denir?

    Aynen ifa, borçlunun borçlandığı edimi, tazminat ödemek yerine sözleşmeye birebir uygun olarak bizzat ve aynen yerine getirmesidir.

    TBK Sistematiği

    Alacaklı borcun imkânsızlaşmadığı hallerde borçludan aynen ifayı cebri icra yoluyla talep edebilir.

    Edebi Eserlerde Aynen İfa

    “Mahkeme, borcun para yerine taahhüt edilen malın teslimi şeklinde **aynen ifa** edilmesine karar verdi.”
    — Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

    İlişkili Kavramlar

    İfa işlemleri genel İfa esaslarına dayanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Aynen ifa ne demektir?

    Borçlanılan edimin tazminata çevrilmeksizin birebir yerine getirilmesidir.

    2. Aynen ifa imkânsızlaşırsa ne olur?

    Edim imkânsızlaşırsa aynen ifa borcu tazminat borcuna dönüşür.

  • Ayni Hak Nedir? Neye Denir?

    Ayni hak, bir kimseye bir eşya üzerinde doğrudan doğruya hakimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen mutlak hak türüdür.

    TMK Sistematiğinde Ayni Haklar

    Mülkiyet hakkı en geniş ayni haktır. Sınırlı ayni haklar ise irtifak, rehin ve taşınmaz yüküdür.

    Edebi Eserlerde Ayni Hak

    “Tapudaki kayıt, o tarlanın üzerindeki mutlak ve **ayni hak** yetkisini resmen belgeliyordu.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar

    Hak türleri Numerus Clausus (sınırlı sayı) ilkesine tabidir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Ayni haklar kaça ayrılır?

    Mülkiyet hakkı ve sınırlı ayni haklar (irtifak, rehin, taşınmaz yükü) olarak ayrılır.

    2. Ayni hak ile nisbi hak arasındaki fark nedir?

    Ayni hak herkese karşı ileri sürülebilir; nisbi hak ise sadece sözleşmenin tarafına karşı ileri sürülebilir.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by