KimdirNedir.Com

Türkiye'nin Hukuk Rehberi

Yazar: admin

  • Faiz Nedir? Neye Denir?

    Faiz (nema/nemalandırma), borçlar hukukunda, ticaret hukukunda ve mali hukukta, “belirli bir miktar paranın veya ödünç verilen ivazın kullanılması karşılığında, borçlunun alacaklıya borcun anaparasına ek olarak ödemekle yükümlü olduğu medeni semere, ivaz ve tazminat tutarı”dır.

    Faiz Kavramının Fıkhi ve Pozitif Hukuktaki Temelleri

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “kapitalin (anparanın) kullanılması karşılığında ödenen getiri veya borcun geciktirilmesi nedeniyle doğan tazminat” biçiminde tanımlanır. İslâm borçlar hukukunda faiz, ana paradan şart koşulan karşılıksız fazlalık anlamındaki ribâ kavramıyla paralellik arz eder.

    TDV İslâm Ansiklopedisi ribâ ve murabaha maddelerinde detaylıca açıklandığı üzere; fıkıh doktrininde faiz, emek karşılığı olmayan haksız kazanç ve ilave artış sayılarak kesin olarak yasaklanmış (haram kılınmış), ticari ilişkilerin kar-zarar ortaklığı veya ivazlı mukavelelerle yürütülmesi esası getirilmiştir.

    Türk Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu Sistematiğinde Faiz

    6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK m. 88 ve m. 120) ile 3095 sayılı Kanun uyarınca faiz iki temel türe ayrılır: Kapital faizi (anapara faizi) ve gecikme faizi (temerrüt faizi). Kanun koyucu, zayıf tarafı sömürüden korumak amacıyla anapara faiz oranının ve temerrüt faiz oranının sözleşmeyle belirlenmesinde azami yasal sınırlar (yasal faiz oranının belirli katları) öngörmüştür.

    Edebi Eserlerde Faiz Kavramı

    Borç batağına saplanan insanların yaşadığı yıkım ve tüccarların borç kıskacı edebiyatımızda şöyle aksettirilmiştir:

    “Anaparadan çok katlanarak büyüyen o ağır **faiz** borcu, tarlalarını ve evini elinden almakla kalmamış, ailesinin adliyesiz huzurunu da kökünden sarsmıştı.”
    — Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Yaban

    İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar

    Günü geldiği halde ödenmeyen borçlar için işletilen faiz türü Muaccel borçlar üzerinden temerrüt faizi olarak anılır. Borcun tarafları Alacaklı ve Borçlu statüsündedir. Yasal sınırı aşan fahiş faiz anlaşmaları Butlan yaptırımına tabi kılınır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Anapara faizi ile temerrüt faizi arasındaki fark nedir?

    Anapara faizi paranın borç süresince kullanılması karşılığıdır; temerrüt faizi ise borcun vadesinde ödenmemesi nedeniyle doğan yasal gecikme tazminatıdır.

    2. Bileşik faiz uygulanması hukuken caiz midir?

    Kural olarak borçlar hukukunda bileşik faiz (faize faiz yürütülmesi) yasaktır; ancak Türk Ticaret Kanunu’ndaki istisnai ticari işler saklıdır.

  • TCK Madde 157- Dolandırıcılık Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamak Dolandırıcılık Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 157: “(1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Failin mağduru kandırmaya elverişli yoğunlukta hile kullanması ve bunun sonucunda haksız çıkar elde etmesidir.

    Cezası

    **1 yıldan 5 yıla kadar hapis** ve adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 12. maddesindeki “Kelâmda asl olan ma’nay-ı hakikîdir” prensibi ile İslam hukukundaki “gışş” (hile yapma) ve “gahbn-i fahiş” haksızlıkları aldatmayı yasaklar.

    Nitelikli dolandırıcılık için TCK Madde 158 Nitelikli Dolandırıcılık yazımızı inceleyin.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Basit yalan dolandırıcılık sayılır mı?
      Cevap: Hayır, yalanın mağduru aldatacak nitelikte hileli davranış boyutuna ulaşması gerekir.

  • TCK Madde 118- Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Nedir?

    Çalışanların sendika kurma veya sendikal faaliyetlere katılma haklarının engellenmesi TCK Madde 118 kapsamındadır.

    Mevzuat Metni

    Madde 118: “(1) Cebir veya tehdit kullanarak bir kimsenin sendikal hakları kullanmasını engelleyen kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Sendikal faaliyetlerin cebir veya tehditle engellenmesi durumunda oluşur.

    Cezası

    6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Toplu hak arama ve mesleki dayanışma ilkeleri fıkıh kültüründe yer alır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: İşverenler açısından nasıl uygulanır?
      Cevap: Sendika üyeliğine zorlama veya engelleme hallerinde uygulanır.

  • TCK Madde 179- Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu Nedir?

    Alkollü veya uyuşturucu etkisi altında araç kullanmak ya da trafik güvenliğini tehlikeye düşürecek hareketler yapmak Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 179: “(1) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi, üç aya kadar iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanan kişi…”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Trafik kurallarını tehlikeli şekilde ihlal etmek, alkollü araç sürmek veya ulaşım araçlarına zarar vermek.

    Cezası

    **3 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır**.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Toplumun ulaşım güvenliğini tehlikeye atmak İslam hukukunda yol emniyetini ihlal kapsamında değerlendirilir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Alkollü araç kullanmanın sınırı nedir?
      Cevap: Yasal promil sınırının aşılması ve emniyetli sürüş yeteneğinin kaybolması aranır.

  • Eski Hale Getirme Nedir? Neye Denir?

    Eski hale getirme (iade-i afiyet/restitutio in integrum), elinde olmayan mücbir veya haklı bir sebeple usul süresini kaçıran tarafın, kaçırılan işlemin yapılabilmesi için mahkemeden talep ettiği olağanüstü hukuki imkandır.

    HMK m. 95-101 Uyarınca Eski Hale Getirme

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “elde olmayan sebeple kaçırılan sürenin telafisi için mahkemece verilen hak” olarak tanımlanır. HMK m. 95 uyarınca elde olmayan sebeple süreyi kaçıran kimse eski hale getirme talebinde bulunabilir.

    TDV İslâm Ansiklopedisi mazeret ve adalet maddelerinde açıklandığı üzere; elinde olmayan zorunlu engellerden (özür) ötürü hak kaybına uğrayan kişinin mazeretinin kabul edilmesi hakkaniyet gereğidir.

    Edebi Eserlerde Eski Hale Getirme Kavramı

    Kaçırılan süreler ve adli telafiler edebiyatımızda şöyle geçer:

    “Hastalığı nedeniyle kaçırdığı temyiz süresi için mahkemeye sunduğu **eski hale getirme** talebi, adli haklarının iadesini sağladı.”
    — Ömer Seyfettin, Efruz Bey

    İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar

    Süreç adli usul Usul kanunlarına tabidir. İnceleme Esasa İlişkin Karar öncesinde karara bağlanır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Eski hale getirme talebi ne zaman yapılır?

    Engelin kalktığı tarihten itibaren iki hafta içinde talebin yapılması zorunludur.

    2. Hangi mazeretler eski hale getirmeyi haklı kılar?

    Ağır hastalık, doğal afet, kaza gibi kişinin elinde olmayan ağır engeller haklı sebep sayılır.

  • TCK Madde 178- İşaret ve Engel Koymama Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Yol, inşaat veya kazı gibi tehlike arz eden durumlarda gerekli işaret ve engelleri koymamak TCK Madde 178 kapsamındadır.

    Mevzuat Metni

    Madde 178: “(1) Herkesin gelip geçtiği yerlerde yapılması gereken kazı veya tesisat dolayısıyla tehlike yaratarak gerekli işaret veya engelleri koymayan kişi, iki aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Kamusal alanlardaki tehlikeli çalışmalarda uyarı levhası veya bariyer koymama ihmalidir.

    Cezası

    İki aya kadar hapis veya adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle’nin umumi yollardaki engellerin kaldırılması ve zarar verilmemesi kuralı ile paralellik gösterir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Kim sorumludur?
      Cevap: Çalışmayı yürüten sorumlu kişi veya yüklenicidir.

  • TCK Madde 156- Bedelsiz Senedi Kullanma Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Ödenmiş veya bedelsiz kalmış bir senedin icraya konulması veya kullanılması Bedelsiz Senedi Kullanma Suçudur.

    Mevzuat Metni

    Madde 156: “(1) Bedelsiz kalmış bir senedi kullanan kimseye, mağdurun şikayeti üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir.”

    Suçun Tanımı ve Yasal Unsurları

    Borcu ödenmiş olmasına rağmen senedin geri verilmeyip haksız yere takibe konulması veya devredilmesidir.

    Cezası

    Mağdurun şikayeti üzerine **6 aydan 2 yıla kadar hapis** ve adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırması

    Mecelle’nin 3. maddesindeki “Akitlerde i’tibar makaasıt ve maâniyyedir” ilkesi doğrultusunda ödenmiş borcun belgesini kötüye kullanmak akde ve doğruluğa aykırılıktır.

    Hileli eylemler için TCK Madde 157 Dolandırıcılık Suçu yazımıza bakabilirsiniz.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Yazılı belge şart mıdır?
      Cevap: Borcun ödendiğinin veya senedin bedelsiz kaldığının ispatı için yazılı delil aranır.

  • TCK Madde 117- İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlali Suçu Nedir? Cezası Ne Kadardır?

    Kişilerin serbestçe çalışabilme ve iş kurabilme haklarının hukuka aykırı engellenmesi TCK Madde 117’de düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 117: “(1) Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla iş ve çalışma hürriyetini engelleyen kişi, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Çalışma özgürlüğünün cebir veya tehditle kısıtlanmasıdır.

    Cezası

    Şikayet üzerine 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Emek ve çalışma hakkı İslam hukukunda kutsal kabul edilmiştir.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Grev hakkı bu kapsama girer mi?
      Cevap: Yasal hakların kullanımı suç oluşturmaz.

  • Esasa İlişkin Karar Nedir? Neye Denir?

    Esasa ilişkin karar (nihai karar), mahkemenin uyuşmazlığın özünü, hakkın varlığını veya yokluğunu çözüme kavuşturarak yargılamayı bitiren nihai karardır.

    HMK m. 294 Uyarınca Nihai Karar

    Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “davanın esası hakkında verilen nihai mahkeme hükmü” olarak açıklanır. Usul kararlarından farklı olarak uyuşmazlığı esastan çözer.

    Edebi Eserlerde Esasa İlişkin Karar

    “Hâkimin açıkladığı **esasa ilişkin karar**, yıllardır süren uyuşmazlığı kesin olarak nihayete erdirdi.”
    — Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu

    İlişkili Kavramlar

    Karar resmi adli İlam belgesine dönüştürülür. Gerekçe kısmı Esbab-ı Hüküm olarak yazılır.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    1. Esasa ilişkin karar ile ara karar arasındaki fark nedir?

    Ara karar davayı bitirmez, yargılamayı yürütür; esasa ilişkin karar ise davayı esastan sona erdirir.

    2. Esasa ilişkin kararlar temyiz edilebilir mi?

    Evet, kanuni parasal ve yasal sınırlar dahilinde istinaf ve temyiz edilebilir.

  • TCK Madde 177- Hayvanın Tehlike Yaratabilecek Şekilde Serbest Bırakılması

    Gözetimi altında bulunan hayvanı başkaları için tehlike yaratacak şekilde serbest bırakmak veya kontrol altında tutmamak TCK Madde 177’de düzenlenmiştir.

    Mevzuat Metni

    Madde 177: “(1) Gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya bunların kontrolüne ilişkin tedbirleri almayan kişi, üç aya kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

    Suçun Tanımı ve Unsurları

    Tehlikeli olabilecek evcil veya ehil hayvanların başıboş bırakılmasıdır.

    Cezası

    Üç aya kadar hapis veya adli para cezasıdır.

    Mecelle ve İslam Hukuku Karşılaştırma

    Mecelle’nin hayvanların verdiği zararların tazmini (Cihayet-i Hayvanat) konusundaki kuralları sahibinin sorumluluğunu esasa bağlar.

    Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

    • Soru 1: Isırma veya saldırı olursa ne olur?
      Cevap: Yaralama suçları hükümleri uygulanır.

Powered by
►
Necessary cookies enable essential site features like secure log-ins and consent preference adjustments. They do not store personal data.
None
►
Functional cookies support features like content sharing on social media, collecting feedback, and enabling third-party tools.
None
►
Analytical cookies track visitor interactions, providing insights on metrics like visitor count, bounce rate, and traffic sources.
None
►
Advertisement cookies deliver personalized ads based on your previous visits and analyze the effectiveness of ad campaigns.
None
Powered by