Fikri mülkiyet, insan zekasının, yaratıcılığının ve emeğinin ürünü olan telif hakları (edebiyat, sanat, müzik eserleri) ile sınai mülkiyet haklarını (patent, marka, tasarım, faydalı model) kapsayan gayrimaddi haklar bütünüdür.
Fikri Mülkiyetin Doktrinel ve Fıkhi Yapısı
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “düşünce ve sanat ürünleri üzerindeki tekelci mülkiyet hakkı” olarak tanımlanır. Fikri mülkiyet hakları mutlak hak niteliğinde olup herkese karşı ileri sürülebilir.
TDV İslâm Ansiklopedisi telif ve hak maddelerinde açıklandığı üzere; zihni emeğin ve müellefatın telif hakkı olarak korunması, emeğe saygı ve haksız kazancı önleme esasına dayanır.
5846 Sayılı FSK ve Sınai Mülkiyet Kanunu
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) fikri mülkiyetin yasal çerçevesini çizer. Eser sahibinin manevi ve mali hakları ihlal edildiğinde tecavüzün men’i ve tazminat davaları açılabilir.
Edebi Eserlerde Fikri Mülkiyet Kavramı
Yazarın emeği ve telif hakları edebiyatımızda şöyle yer bulmuştur:
“Yazdığı roman üzerindeki **fikri mülkiyet** hakkını korumak için yayıncıya karşı açtığı dava, edebi emeğin adli bir mücadelesiydi.”
— Peyami Safa, Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Eserlerden yapılan yasal alıntılar İktibas kurallarıyla sınırlanır. Yayınların basılması Neşriyat kurgusudur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Fikri mülkiyet hakları ne kadar süre korunur?
Telif hakları kural olarak eser sahibinin yaşadığı sürece ve ölümünden itibaren 70 yıl boyunca korunur.
2. Fikri mülkiyet ihlalinde hangi mahkeme görevlidir?
Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk/Ceza Mahkemeleri görevlidir.