Gerekçeli karar, mahkemenin kısa kararı (hüküm fıkrasını) açıkladıktan sonra, kararın hukuki dayanaklarını, delillerin tartışılmasını, mantıksal silsileyi ve kanun maddelerini içeren detaylı yazılı ilam metnidir.
Anayasa ve Usul Kanunlarında Gerekçeli Karar
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hükmün tüm gerekçelerini içeren detaylı mahkeme kararı” olarak tanımlanır. Anayasa’nın 141. maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılmak zorundadır.
TDV İslâm Ansiklopedisi kadı ve mahkeme maddelerinde açıklandığı üzere; hükmün illete bağlanması yargısal keyfiliği önleyen temel adalet şartıdır.
HMK ve CMK uyarınca Gerekçeli Karar Yazım Süresi
HMK m. 294 uyarınca gerekçeli karar, hükmün tefhiminden itibaren en geç 1 ay içinde yazılır ve taraflara tebliğ edilir. Kanun yollarına başvuru süreleri gerekçeli kararın tebliğiyle başlar.
Edebi Eserlerde Gerekçeli Karar Kavramı
Yazılı kararların adli ağırlığı edebiyatımızda şöyle geçer:
“Postacının getirdiği **gerekçeli karar** metnini okurken, hakimin hangi kanun maddesiyle haklılığı tescil ettiğini nihayet anladı.”
— Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Gerekçenin ana gövdesi Esbab-ı Hüküm fıkrasından oluşur. Metin resmi adli İlam senedine dönüşür. İnceleme üst makam olan İstinaf mercii tarafından denetlenir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Gerekçeli karar tebliğ edilmezse ne olur?
Gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmedikçe kanun yolu (istinaf/temyiz) başvuru süreleri işlemeye başlamaz.
2. Kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki olursa ne olur?
Kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki bulunması mutlak bir bozma sebebidir.