İnsan bedeninin ve organlarının ticari bir meta haline getirilmesi, para karşılığı alınıp satılması Organ veya Doku Ticareti Suçu olarak en ağır şekilde cezalandırılmaktadır.
Mevzuat Metni
Madde 91: “(1) Hukuka aykırı olarak, insan beden ve organlarını, dokularını satan, satın alan, alım satımına aracılık eden veya bu amaçla nakleden kişi, üç yıldan dokuz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Suçun bir örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ceza artırılır.”
Suçun Tanımı ve Unsurları
İnsan organ ve dokularının maddi çıkar veya menfaat karşılığı ticaretine konu edilmesi, pazarlanması, aracı olunması veya nakledilmesi bu suçu oluşturur. Beden bütünlüğü ve insan onuru kanunla güvence altına alınmıştır.
Cezası
Temel şekliyle organ veya doku ticareti suçunun cezası 3 yıldan 9 yıla kadar hapis cezasıdır. Örgütlü olarak işlenmesi veya suçun sonucunda mağdurun ölümüne neden olunması durumunda cezalar çok daha ağırlaştırılır.
Mecelle Hükümleri ile Karşılaştırma
Mecelle’nin 97. maddesindeki “Bila-sebeb-i meşru birinin mâlini bir kimsenin ahz eylemesi caiz olmaz” kuralı ve İslam hukukunun temel düsturları, insan bedeninin ve uzuvlarının satılamaz, ticarete konu yapılamaz kutsal bir emanet olduğunu kabul eder. Beden üzerinde mülkiyet hakkı bulunmadığından organ satışı batıl ve hukuka aykırıdır.
İlgili diğer vücut dokunulmazlığı suçları için TCK Madde 86 Kasten Yaralama Suçu içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Soru 1: Gönüllü organ bağışı organ ticareti sayılır mı?
Cevap: Kesinlikle hayır; yasal yollarla, karşılıksız ve gönüllü yapılan bağışlar hukuka uygundur. Suç olan kısım ticari menfaat sağlamaktır. - Soru 2: Organ ticareti suçunda aracılık edenler cezalandırılır mı?
Cevap: Evet, alım satımına aracılık edenler de ana fail gibi 3 yıldan 9 yıla kadar hapis cezasıyla yargılanır. - Soru 3: Canlıdan canlıya organ nakli hangi şartlarda suç oluşturmaz?
Cevap: Akrabalık bağları veya kurul onaylı etik komisyon izinleri çerçevesinde maddi çıkar olmaksızın yapılan nakiller yasaldır. - Soru 4: Örgütlü organ ticaretinin cezası nedir?
Cevap: Suçun suç işlemek amacıyla kurulan bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek cezalar yarı oranından bir katına kadar artırılır. - Soru 5: Bu suç şikayete bağlı mıdır?
Cevap: Hayır, kamu adına re’sen soruşturulan ve kovuşturulan ağır bir suç tipidir.