Neşir, anayasa ve idare hukukunda, “kanun, yönetmelik, kararname ve idari düzenlemelerin yetkili yayın organında (Resmi Gazete) yayımlanarak kamuoyuna duyurulması, neşredilmesi” işlemidir.
Neşir Müessesesinin Hukuki ve Fıkhi Yapısı
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “yayımlama, duyurma, Resmi Gazete’de ilan etme” olarak açıklanır. İslâm hukuk usulünde kanunların aleniyet kazanması ve ceza hükümlerinin uygulanabilmesi için izhar ve neşir (duyuru) şart kılınmıştır.
TDV İslâm Ansiklopedisi ilan ve neşir maddelerinde belirtildiği üzere; duyurulmayan bir kuralın vatandaşa yükümlülük getirmesi “kanunsuz ceza olmaz” ve adalet ilkeleriyle çelişir.
Anayasa m. 104 ve 148 Uyarınca Neşir
TBMM tarafından kabul edilen kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanmak üzere Resmi Gazete’ye gönderilir. Kanunun neşir tarihi, aksi belirtilmedikçe yürürlük tarihinin başlangıcıdır.
Edebi Eserlerde Neşir Kavramı
Resmi haberlerin yayımlanması ve gazete sayfalarındaki ilanlar edebiyatımızda şöyle geçer:
“Hükümetin **neşir** ettiği o yeni kararname, ertesi sabah matbaalardan çıkıp halka ulaştığında tüm şehirde derin bir yankı uyandırdı.”
— Ömer Seyfettin, Efruz Bey
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Yasal metinlerin neşredilen genel koleksiyonu Neşriyat olarak adlandırılır. Neşredilen metinler Kanun niteliği kazanır. Süreçlerin kamuya açıklığı Aleniyet esasına dayanır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Neşir ile yürürlük aynı şey midir?
Neşir kanunun Resmi Gazete’de yayımlanmasıdır; yürürlük ise kanunun fiilen uygulanmaya başladığı andır (aynı gün veya belirtilen ileri bir tarih olabilir).
2. Resmi Gazete’de neşredilmeyen kanun uygulanabilir mi?
Hayır, neşredilmeyen hiçbir mevzuat kuralı bağlayıcılık kazanamaz.