Güven ilkesi (korunan haklı güven), borçlar hukukunda ve idare hukukunda, hukuki muamelelerde veya idarenin eylemlerinde dürüstlük kuralı gereğince karşı tarafta oluşan haklı beklenti ve güvenin hukuk düzenince korunması esasını ifade eden temel genel kuraldır.
Güven İlkesinin Doktrinel ve Fıkhi Temelleri
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “hukuki ilişkilerde tarafların dürüstlük çerçevesinde oluşan haklı güveninin korunması” olarak tanımlanır. İrader beyanlarının yorumlanmasında “güven teorisi” (Vertrauenstheorie) esastır.
TDV İslâm Ansiklopedisi emniyet ve akit maddelerinde açıklandığı üzere; ticari ve hukuki münasebetlerde karşı tarafa verilen güven ve ahde sadakat hususu meşruiyetin merkezindedir.
İrade Beyanlarının Yorumunda Güven İlkesi
Sözleşmelerde bir irade beyanının ne anlama geldiği belirlenirken, beyanda bulunanın gizli iradesine değil, dürüst, makul ve orta zekalı bir muhatabın bu beyana vermesi gereken nesnel anlama (güven ilkesine) bakılır.
Edebi Eserlerde Güven İlkesi
Dürüstlük ve sözleşmesel güven edebiyatımızda şöyle geçer:
“Sözleşmeye atılan imzanın yarattığı o **güven ilkesi**, tarafların geleceğe dönük tüm ticari adımlarını emniyet altına alıyordu.”
— Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Güven ilkesi Dürüstlük Kuralı esasının ayrılmaz parçasıdır. Akitlerde sadakat Ahde Vefa kuralıyla muhafaza edilir. Sözleşme özgürlüğü Akit Serbestisi dahilindedir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Güven teorisi ne demektir?
İrade beyanlarının yorumunda beyan sahibinin iç iradesini değil, muhatabın dürüstlük kuralı çerçevesinde anladığı objektif anlamı esas alan teoridir.
2. İdarenin güven ilkesini ihlal etmesinin sonucu nedir?
İdarenin haklı beklenti oluşturan işlemlerinden aniden dönmesi durumunda kişilerin uğradığı zararlar idarece tazmin edilir.