Arz Etmek, resmi ve hukuki yazışma dilinde, usul hukukunda ya da idari işleyişte “bir durumu, dilekçeyi, delili veya talebi yetkili bir makama, mahkemeye veya üst bir mercie usulüne uygun şekilde sunmak, bildirmek veya iletmek” anlamına gelen teknik ve kurumsal bir eylemdir.
Kavramsal ve Metodolojik Boyut
Hukuki başvurularda arz etme eylemi, belirli şekil ve usul kurallarına tabidir. Bir davanın açılması, mahkemeye sunulan bir dava dilekçesiyle taleplerin hakime arz edilmesi esasına dayanır. İdari hukukta ise alt kademenin üst kademeye bilgi vermesi “arz”, üst kademenin alt kademeye emir vermesi “rica” kelimeleriyle formüle edilmiştir. Yargılama esnasında tarafların iddialarını rastgele değil, hukuki gerekçeler ve mevzuat maddeleriyle ilişkilendirerek mahkemenin takdirine arz etmesi, usul ekonomisi ve hak arama disiplini açısından zorunludur.
Edebi Eserlerde Kavramın Kullanımı ve Analizi
Resmiyetin, bürokratik dilin soğukluğunun ve devlet karşısında bireyin takındığı saygılı duruşun edebi metinlerdeki izleri, dilekçe kültürünün analiziyle verilir:
“Kâtiplerin önünde titreyerek beklediği o uzun saatlerden sonra, nihayet derdini valinin yüksek makamına **arz etmek** hakkına nail olabilmişti.”
— Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah
İlişkili Kavramlar ve Bağlantılar
Mahkemeye sunulan taleplerin hukuken kabul görebilmesi için, kanunun öngördüğü en alt taban, yani Asgari geçerlilik şekil şartlarına riayet edilmiş olması elzemdir. Ceza yargılamalarında, üzerine atılı iddiaların asılsız olduğu anlaşılan sanık hakkında mahkemece Beraat kararı tesis edilir. Sunulan iddiaların içeriği, uyuşmazlığın niteliğine göre genel kuralları değil, Bilhassa o olaya özgü özel yasa maddelerini ilgilendirebilir.