Af, ceza hukukunda ve anayasa hukukunda, devletin ceza verme veya verilmiş cezayı infaz etme yetkisinden kamu yararı gerekçesiyle vazgeçmesini sağlayan hukuki müessesedir.
Af Türleri ve Fıkhi Altyapısı
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “genel veya özel af yoluyla cezanın kaldırılması” olarak tanımlanır. İslâm ceza hukukunda af (afv), mağdurun kısas hakkından vazgeçmesi veya devlet başkanının ta’zîr cezalarını kaldırması şeklinde uygulanır.
TDV İslâm Ansiklopedisi af maddesinde vurgulandığı üzere; toplumsal barışın tesisi için af yetkisi adalet sisteminin merhamet kapısıdır.
Genel Af ve Özel Af Ayrımı
Anayasa m. 87 uyarınca TBMM üye tamsayısının 3/5 çoğunluğu ile af kanunu çıkarabilir. Genel af hem suçu hem cezayı ortadan kaldırır; özel af ise hapis cezasını kaldırır veya azaltır ancak mahkûmiyet sıfatını silmez.
Edebi Eserlerde Af Kavramı
Mahkûmların af beklentisi edebiyatımızda şöyle geçer:
“Gazetelerde çıkan **af** haberi, zindandaki mahkûmlar için yeniden hürriyete kavuşmanın en büyük müjdesiydi.”
— Ömer Seyfettin, Efruz Bey
İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar
Af kararı Kanun ile çıkarılır. Ceza mahkûmiyetleri Adli Sicil kaydından silinir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Genel af ile özel af arasındaki fark nedir?
Genel af kamu davasını ve cezayı tüm sonuçlarıyla düşürür; özel af ise sadece cezanın infazını kaldırır veya hafifletir.
2. Af kanununu kim çıkarır?
Anayasa uyarınca affı sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi nitelikli çoğunlukla çıkarabilir.