Abesle iştigal, hukuk usulünde, davanın esasına etki etmeyecek, yasal bir yarar doğurmayacak gereksiz usul adımları atmayı veya mahkeme makamlarını gayriciddi iddialarla meşgul etmeyi tanımlayan deyimsel bir hukuk terimidir.
Abesle İştigal Müessesesinin Fıkhi ve Usulî Temelleri
Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü’nde “boş ve yararsız şeylerle uğraşma” şeklinde yer bulan terim, yargılamanın makul sürede bitirilmesi ilkesiyle yakından ilgilidir.
TDV İslâm Ansiklopedisi adalet ve kadılık maddelerinde açıklandığı üzere; kadının mahkemeyi uzatacak faydasız çekişmelere müsaade etmemesi adli liyakatin bir şartıdır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Dürüstlük İlkesi
HMK m. 29 uyarınca taraflar dürüstlük kuralına uygun davranmakla mükelleftir. Kötü niyetli olarak mahkemeyi gereksiz yere meşgul eden ve abesle iştigal eden taraflara disiplin para cezası uygulanabilir.
Edebi Eserlerde Abesle İştigal Kavramı
Bürokratik boş çabalar edebiyatımızda şöyle ele alınmıştır:
“Davanın açık hakikati karşısında lüzumsuz dilekçeler sunmak, mahkeme heyeti nezdinde tamamen **abesle iştigal** sayılmaktan başka bir işe yaramıyordu.”
— Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu
İlişkili Kavramlar ve İç Bağlantılar
Yargılama düzeni mahkemenin Ara Karar adımları ile korunur. Anlamsız prosedürler Abes sayılır.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Abesle iştigal eden tarafa mahkeme ceza verebilir mi?
Evet, davanın uzamasına kötü niyetle sebebiyet veren tarafa HMK uyarınca disiplin para cezası verilebilir.
2. Hakimin gereksiz delil incelemesini reddetmesi yasal mıdır?
Evet, davanın esasıyla ilgisi bulunmayan delil talepleri hakim tarafından usulden reddedilir.